> Erreportajea: Faxismoa > POLONIAKO GOBERNUA, EUROPAREN AMESGAIZTOA

• Poloniako Gobernua, Europaren amesgaiztoa
• Bide beretik jarraituz gero «neurriak» hartuko dituela ohartarazi die Bruselak Varsoviako agintariei
• Berria, 2007-03-23 # Arantxa Elizegi

Lech eta Jaroslaw Kaczynskik Poloniako presidente eta lehen ministro karguak hartu zituztenetik, Bruselaren eta Varsoviaren arteko harremanak txarretik okerrera doaz. Homosexualak diren edo jarrera hori bultzatzen duten irakasleak kaleratzeko aukera onartzen duen lege proposamena zerrenda luze bateko azkena besterik ez da. Europako Batasunak jada ohartarazi die anaia bikiei, bide horretan jarraituz gero «neurriak» hartuko dituztela.

Polonia eta Alemaniaren arteko harremanak ez dira inoiz onak izan, ezta Polonia eta Errusiaren artekoak ere. Iaz hasi zituzten Bruselak eta Moskuk energiaren gaineko negoziazioak -Errusia aliatu garrantzitsua da EBrentzat-, baina horiek etenda daude azaroaz geroztik, Poloniaren betoa dela eta. Horrek Errusiaren haserrea eragiteaz gain, Europaren irudia ere ahultzen du. Are eta gehiago, Bruselarekin eta Moskurekin hitz egin gabe, Varsoviak Polonian base militar bat jartzeko AEBen eskaintza onartu duenetik.

Lech Kaczynski presidenteak dio Bruselak ez diola batere sostengurik agertu Errusiaren blokeoaren auzian. Moskuk debekatu egin du Poloniako okela, osasun baldintzak ez dituela betetzen argudiatuz. Europako Batzordeko osasun arloko eledunak onartu zuen joan zen astean Errusiak ez duela baliozko argudiorik blokeoari eusteko. Baina Kaczynski anaientzat hitzak ez dira nahikoak.

Banatzeko arriskua
EBko txandakako presidente Angela Merkel joan zen astean izan zen Polonian, Europan banaketa eragitearen arriskuaz ohartarazi zien han Kaczynski anaiei : «EB gabe ezin izango dugu ekonomia globalizatuarentzako ordena egokirik eraiki. Elkarrekin bakarrik bermatu ahal izango ditugu gure ongizatea eta balioak». Horretaz gain, nabarmendu zuen Europaren eta Errusiaren arteko negoziazioek aurrera egin behar dutela, bestela energia arazoak sortuko direlako.

Baina, energiaren auziak ez ezik, homosexualitatearekiko eta abortuarekiko Varsoviak agertu duen jarrerak ere zeresana eman du Bruselan. Poloniako Legebiltzarrak irakasle homosexualak kaleratzea ahalbidetuko duen legea aztertzen ari da. «Homosexualitateari buruzko propaganda gero eta gazteagoei dago zuzendua. Gure baliabide guztiak familia bultzatzeko erabili ezean, ez dago etorkizunik kontinente honentzat. Islamaren ordezkariek kontrolatutako kontinentea izango gara», adierazi du Roman Giertych lehen ministrorde eta Hezkuntza Ministerioko buruak.

Abortua debekatzeko eskatu du Giertychek, «seme-alabak hiltzen dituena» etorkizunik gabeko nazioa dela argudiatuz. Ideia horiek Europako Nazioen Eskubideen Itunean jasotzeko eskatu du Giertychek. Bide beretik, EBko Giza Eskubideen Batzordea salatzeko asmoa duela iragarri du Legea eta Justizia alderdiarekin Gobernuan dagoen Poloniako Familien Ligako buru Szymon Pawlowskik. Aste honetan bertan, Giza Eskubideen Europako Epaitegiak Polonia zigortu du, esanez herrialde hartako abortuaren gaineko legeak banakoaren eskubideak urratzen dituela. Auzia Alicja Tysiacen kasuarekin hasi da. Tysiac haurdun geratu zen 2000n, baina medikuek ohartarazi zioten erdituz gero itsu geratzeko arriskua zuela. Justiziak, ordea, ez zion abortatzeko baimenik eman.

Bruselak gogor erantzun die. «Ezin dugu atzerapauso bat onartu. Konstituzioan jasotzen diren eskubideak arriskuan jarri ditu Poloniak», salatu du Alemaniako Berdeetako eurodiputatu Kathalijne Buitenwegek. EBko buruzagiek, berriz, ohartarazi diote Varsoviari homosexualen kontrako legea onartuz gero «neurriak» hartu beharko dituztela.

Estatua, Kaczynski anaia bikien esku
«Poloniar gehienentzat onartezina litzateke Estatuko kargurik garrantzitsuenak bi anaien esku geratzea». Jaroslaw Kaczynskik esan zuen hori, bere alderdiak (Legea eta Justiziak) Legebiltzarrerako bozak irabazi zituenean, 2005ean. Orduan, haren anaia bikiak hartu zuen presidente kargua, Lech Kaczynskik, eta Kazimierz Marcinkiewicz izendatu zuten lehen ministro. Baina Marcinkiewiczek dimisioa eman zuen bederatzi hilabeteren ostean, Jaroslaw Kaczynskirekin izandako eztabaiden ondorioz. Hark, anaia bikietan zaharrenak, hartu zuen orduan lehen ministro kargua. Ordurako ahaztuak zituen hilabete batzuk lehenago egindako adierazpenak.

Eskuin muturrekoak dira bi anaiak. Gazteena, Lech Kaczynski, Varsoviako alkate izan zenean egin zen ezagun, homosexual eta lesbianen aurkako adierazpenengatik. Aurretik Justizia ministro izana zen, 2000. urtean.

Komunismoaren etsaiak
Komunisten aurkari sutsuak dira biak. Horren froga onartu berri duten legea. Haren arabera, 1972a baino lehen jaio eta Estatuaren erakunde publikoetan lan egiten duten 700.000 herritarrek komunistekin elkarlanean aritu ziren argitu beharko dute. Egin ezean, lanik eta soldatarik gabe gera daitezke.

Kaczynski anaiak Langileen Defentsa Batzordeetako kide izan ziren 1970eko hamarkadan. Ondoren, Solidarnosc sindikatu kontserbadorearekin bat egin zuten. Lech Walesa presidentetzara iritsi zenean, berriz, harekin elkarlanean aritu ziren hainbat denboraz. Baina harekin ere eztabaida gogorrak izan zituzten, eta 2001ean, Legea eta Justizia eskuineko alderdi kontserbadore eta katolikoa sortu zuten. Poloniaren ikuspegi tradizionala eta nazionalista du Kaczynski anaien alderdiak, eta horrek Europako Batasunaren kezka eragin du.

> Erreportajea: In memorian > AUDEN BERRIRAKURTZEAN

• Auden berrirakurtzean
• Auden, mendeurrenean. Duela 100 urte jaio zen W.H. Auden. Haren poesia antologia kaleratu zuen Susak 1994an, Juanjo Olasagarrek itzulia, Rikardo Arregi Diaz de Herediaren hitzaurrearekin. Auden berrirakurtzeak sentiarazi diona jaso du artikulu honetan Arregik.
• Berria, 2007-03-01 # Rikardo Arregi Diaz de Heredia · Idazlea

Wystan Hugh Audenen poema batzuk berrirakurri ditut paper hau idazteko, eta nik uste baino gehiago harritu naiz neure burua eta nire poemak (esateko modu bat da) argi aurkitu ditudalako hor; argiegi, harritu naiz, ia-ia beldurtu. Askotan errepikatu izan dut Auden izan zela niretzat, beste lauzpabost poetarekin batera, bidea, behartu gabe, seinalatu zidan mugarria. Baieztapen higatu horretan zenbat egia dagoen konturatzen naiz izuturik Audenen poemak berrirakurtzean. Mahai gainean daude liburuak, gaztelaniaz, ingelesez, euskaraz; batzuk zaharrak dira -batean orain dela urte asko ateratako argazki ahantzia ageri da, Audenen beste opari bat-, garrantzitsuena Juanjo Olasagarrek egindako itzulpena -oraindik mina ematen didate aitzinsolasean dauden errata suntsitzaileak-, berriak zahartze prozesu azkarrean jadanik erabilera traketsagatik, saiakera bat fotokopietan -tindatzailearen eskua, Audenek zikindu zituen eskuak eta kritika ere idatzi zuen-. Juanjo Olasagarrek eskatzen dit bera ez aipatzeko paper horretan; baina, sentitzen dut, Juanjo, Auden eta zu lotuta zaudete nire gogoan, ez Audenek maite zuen kareharrizko paisaian baina sumendiek sortutako lur zail batean zure itzulpenak irakurri nituenetik paper konplikatu haietan izerditan blai erdibiluzik.

Barkatuko dizkidazue zehaztapen geologiko horiek baina geologia poesiagai ere izan daitekeela ikasi nuen Audenekin, paisaia baino gehiago geologia. Eta uste dut azken horrek berebiziko garrantzia duela Audeni buruz zerbait zentzudun esan nahi baldin bada. Paisaia geologiatik ikusi. Tradizio erromantikotik urrun, sinbolismotik urrun, formalismotik urrun poesiaren ezaugarri nagusia diskurtsoa da. Arrosa usainik ez du Audenen poesiak, arrazoiarena baizik, esaten du Zagajewskik. Baina formak ere berebiziko garrantzia du Audenentzat, era paregabean uztartzen ditu tradizioa eta antitradizioa.

Always afraid to say more than it meant (Esan nahi duena baino gehiago esateaz beti izu). Gazte idatzi zuen The Letter poemaren azken bertsolerroa da hori. Oreka ikasi nuen nik hor, bridatze bat, aitorpen mengelak alde batera uzteko laguntzen duen tresna. Hotza izan daiteke emaitza, agian, baina egiatik hurbilago egongo da ziur asko. Auden helduak ez zuen ospea eman zion Spain, 1937 poema gehiegi maite, zintzotasunik gabekoa iruditzen zitzaion, gezurrez beterik. Batzuek nahiago dute Auden gaztea, batez ere Ingalaterran; Estatu Batuetan, aldiz, Auden heldua maitatzenago dute. 2007ko irakurleok dugu hitza. Auden kezkaturik ibili zen geroko irakurleen iritziaz, uste zuen, agian, gerokoek ez zituztela bere poemak irakurriko behar bezala; hau da, berak nahi bezala. Kezka hori azaldu zuen Yeats poetari eskaini zion poeman. Egun badakigu irakurle bakoitzak egiten duela bere irakurketa berezia, poema plazaratu bezain laster poema publiko egiten dela, ez dela jadanik idatzi duen poetarena. Asko dira famatu diren poemak: aipaturiko Spain, 1937, September 1, 1939 -Dorre Bikien aurkako eraso garaian modan jarri zen-, The More Loving One -niri izugarri gustatzen zait oraindik- edo Stop all the clocks, cut off the telephone hasten dena -film bati esker ezaguna egin zen-. Orain, Audenen poemak berrirakurtzean, guztietan, zailenetan ere aurkitzen dut, gazte zein heldu, aspaldiko mugarri hura, indartsuago, agian.

Orain Audenen poemak berrirakurtzean konturatzen naiz companion hitza askotan agertzen dela, eta burura etortzen zait Joseph Brodskik kontatzen zuen pasadizo hura: Auden eta beste lagun batzuk Veneziako taberna batean daude kontu kontari barrez, bat-batean, marinel eder bat pasa da aurretik eta Chester Kallman, Audenen betiko amorantea, aulkitik altxa eta marinelaren atzean doa; Auden eta bere lagunak kontu kontari segitzen dute barrez, baina malko bakar bat isurtzen da Audenen aurpegian behera. Oso ezaguna da pasadizoa, beharbada, Audeni buruz zerbait dakitenek aurpegiratuko didate hona ekartzea, baina tentaldia handia da. Malko bakar horretan, ez bakarrik Audenen jarrera bizitzan, baita Audenen poetika osoa ere laburbiltzen da. Dramatismorik gabe idazten du Audenek bizitzari buruz, bizitzaren egiari buruz, heriotzari buruz, alegia. Baita amodioari buruz ere. Amodioa eta poesia, biak dira denbora gainditu ahal duten bakarrak Audenentzat. Dramatismorik gabe eta fribolitate puntu batekin. Thousands have lived without love, not one without water (Milaka bizi izan dira amodiorik gabe, inor ez urik gabe) da First things first poemaren azken bertsolerroa.

Audenen poema luze-luze horietan etzaten naiz; beharbada, niri gustatuko litzaidakeelako kemen hori izatea, Thanksgiving for a habitat (Eskerrik asko habitat batengatik) poeman agertzen den etxean egotea gustatuko litzaidakeelako. Atzera-aurrera noa liburuetan.

Eta ez dut musikarekin izan zuen harremana aipatu, Britten eta Stravinski. Bukatzeko, Audenen poema txiki bat, noski:

“At lucky moments we seem on the brink/ Of really saying what we think we think/ But, even then, an honest eye should wink.”

Badirudi une zorionekoetan sinetsi uste duguna esateko puntuan gaudela baina une horretan ere begi zintzoak kliskatu egin beharko zuen. (Barkatu, Juanjo, aipamenagatik eta itzulpen kaskarragatik).

> Iritzia: Patxi Vicente Altxu > ALTXU, ZURE GABEZIAREKIN ELKARBIZITZEN

• Altxu, zure gabeziarekin elkarbizitzen
• Oarsoaldeko Hitza, 2007-02-25 # Zure anai Patxi Vicente eta sendia · Errenteria-Orereta

Igande honetan, otsailak 25, urtebete egingo du Xanti zendu zela. Ia deus esan gabe joan zitzaigun, presatuta balego bezala, agurtzeko tarterik utzi gabe.

Urte bat pasatu da, nahiz eta bere falta sumatzen dugunoi oporraldi motz bat izan dela iruditu zaigun. Laster batean Bilbotik edo Iruñetik etorriko dela iruditzen zaigu, eguneroko betebeharren eta monotoniaren artean eten moduko egonaldi motz honen xehetasunak kontatuko dizkigula. Egonaldi luzea edota oso luzea izatea nahiko genuke, bai, baina oporraldia azken batean. Etortzerakoan, ikus genezan bere begiratoki preziatuenean, kulturdenda eta La Rosa tabernaren artean, edo La Paularen aurrean Biteri txiki eta Zumardia ikuskatzen. Azken hau, Zumardia bera, bere aisialdiaren erdigunea baitzen.

Baina ez da horrela izan, eta denbora honetan guztian zure gabeziarekin elkarbizitzera behartuta egon gara. Horregatik, zauden tokitik badakit entzungo didazula jakin badakitelako, zerbait esan nahi dizut. Garai honetan guztian ez gara bakarrik egon; zenuen lagun piloaren aldetik jaso ditugun maitasun eta elkartasun adierazpenak atsegin handiz hartu ditugu. Hemendik esker aunitz beraientzat, gure izenean nahiz zurean.


Zure aldeko hileta mingarria bezain zirraragarria izan bazen, maiatzean egin zizuten omenaldia, zuk hainbatengan utzitako maitasunaren erakusketa izan zen. Madalenetan, berriz, herriko Bandak zuri eskainitako kontzertua, zure madalenetan. Orduan, orain ez bezala, ez genuen hitzik aurkitu jasotako maitasuna eta laguntza eskertzeko. Eskerrak, beraz, Errenteriako elkarte eta estamentuei, hain harro sentiarazi gintuzten ekitaldiak gauzatzen laguntzeagatik.


Baina ezin dut idatzia bukatu Gaztaño auzoa bereziki aipatu gabe; bere jendea, Bukagaitz Elkartea, hango jaiak eta kontzertuak, sanjoanak eta San Juan sua. Egon zirenei eta beti zureak izango direnei, benetako eta maitasunezko besarkada gure sendiaren partetik.


Bukatzeko, esan, zauden tokian zaudela, jakin beharrean zaudela hemen denetarik utzi duzula, axolagabekeria ezik. Eta maite zaitugunoi, familia eta lagunak, bidean segitzen lagundu beharko gaituzula.


Gure besarkadarik luzeena bidaltzen dizugu. Muxu handi bat.

> Laburrak: In memorian > ORERETA: ALTXUREN OMENEZKO EKIMENAK

• Altxuren omenezko ekimenak
• Oarsoaldeko Hitza, 2007-02-24

Bihar urtebete egingo du Xanti Vicente Altxu herritar eta ekintzaile ezaguna zendu zela. Senideek haren omenezko meza antolatu dute biharko, 12:30ean, Kaputxinoen elizan. Martxoaren 4an, aldiz, bideo emanaldia izango da Mikelazulo Elkartean, 17:00etan, EHGAMen eskutik. Iazko maiatzean Altxuri egindako omenaldiaren DVDa proiektatuko dute.

> Berria: Elkartasunak > ESPETXE POLITIKAREN AURKAKO ETA PRESOEN ESKUBIDEEN ALDEKO LANUZTERA DEITU DU EHGAMEK ETA BESTE ERAKUNDEEK

• Irtenbiderako jokalekua «mendeku politikekin» eraiki behar duen galdetu dio LABek PSOEri
• Espetxe politikaren aurkako eta presoen eskubideen aldeko ostiraleko lanuztera deitu du sindikatuak
• Berria, 2007-02-21 # Ainhoa Sarasola · Donostia

Espetxe politika salatzeko Etxerat-ek deituta etzi egingo den ordubeteko lanuzterako deia egin die LABek euskal langileei. Larunbaterako Bilbon antolatutako manifestazioarekin ere bat egin du sindikatuak. Izan ere, euskal preso eta senideen egoera «eutsiezina» da, Rafa Diez sindikatuko idazkari nagusiak atzo adierazi zuenez. Espainiako gobernuburu Rodriguez Zapaterori galdetu zion kartzela politika bezalako «mendekuan oinarritutako politikekin» konponbide jokalekua eraiki nahi duen. Mobilizazioetarako deia egin zuten LABeko zuzendaritzako zein hainbat enpresa batzordetako kideekin batera eginiko agerraldian egin zituen Diezek adierazpenok.

Presoen eskubideak «estrukturalki zanpatuak» daude, Diezen hitzetan. «Ordua da, erretoriketatik haratago, mendekuan oinarritutako eta egungo egoeran faktore baldintzatzaile handia izaten ari den kartzela politikari nahikoa da esateko». Haika-Segi auziko gazteak sakabanatu izana, Iñaki de Juana, Parot doktrina edo gaixo dauden presoen kasuak gogoratu zituen.

Zapaterok Gasteizko mitinean ez zuela «presoen eskubide urraketa sistematikoaz» hitz erdirik egin salatu zuen. Eta galdetu zion hori den «herri honetan egoera berriak sortzeko eta bake bidean aurrera egiteko» bere politika; edo «mendeku politikozko halako oinarriekin» eraiki daitekeen Zuzenbide Estatua. «Hauek dira PSOEren gobernuaren eta Zapateroren keinuak irtenbide jokalekua eraikitzeko?». Gehitu zuenez, «hartarako gauza asko mugitu behar dira, baina bederen bat eta oraintxe, kartzela politika da». Ezker abertzalearen posizio politikoa baldintzatzeko PSOEren «estrategia orokorraren baitan» kokatu zuen kartzela politika. Horregatik, presoen eskubideen eta konponbidearen alde kalera ateratzeko ordua dela iritzi zion.

PSOE kartzela politika «muturrera» eramaten ari dela, eta horrek ez duela «ezer onik» ekarriko esan zuen, halaber, LABeko buruzagi Ainhoa Etxaidek. Egoera aldatzeko, espetxe politikaren aurka dagoen «gehiengo handiari» kalera ateratzeko deia egin zion.

ELA-ren jarrera
Lanuztearekin bat ez egiteko ELAren erabakia «harriduraz» hartu du Diezek. Ibaetako Foroak urtarrilaren 20rako deitua zuen manifestazioa «alde bakarrez bertan behera» utzi izana, edo Milakabilakarekin izaniko jarrera aipatu zituen. Diezen ustez, «ez dira erabaki onak elkarlanerako», ez eta «koherenteak» presoen eskubideen defentsan. Urratsak egiteko garaia dela gaineratu zuen.

Eragileen babesa
Etzi ordubeteko lanuztea egiteko Etxerat-en deiarekin eta larunbatean Bilbon izango den manifestazioarekin bat egin dute hainbat herri eragilek. Euskal presoekiko «eskubideen urraketa neurrigabea» salatu dute, eta Iñaki de Juanaren kasua gogoratu. «Ez da bidezkoa, inondik inora, adierazpen askatasunaz baliatzeagatik kartzela zigorra ezartzea, ez 96 urtekoa, ez 3 urtekoa. Iñakik kalean, etxean behar luke aspaldi». Presoekiko neurriek espetxe politika «ankerra eta krudela» dela agertzen dutela iritzi diote, besteren artean, zigorra beteta edo gaixorik preso dituztenen kasuak zein sakabanaketa salatzearekin batera. Horregatik, aste honetako mobilizazioei atxikimendua agertu diete Esait, Gurasoak, Behatokia, Herria 2000 Eliza, EHBE, Bai Euskal Herriari, Askatasuna, AEK, Eguzki, IPES, EHE, Sortzen-Ikasbatuaz, Askapena, Anai-Artea, IKA, EHGAM, Elkartzen, Bilgune Feminista eta Komite Internazionalistak eragileek. EAE-ANV alderdiak ere bat egin du mobilizazioetarako deialdiekin, ohar bidez jakinarazi duenez.

> Iritzia: Imanol Alvarez > FRANKISMOAREN BESTE BIKTIMAK

• Frankismoaren beste biktimak
• Argia, 2007-02-18 (2076 zbk) # Imanol Alvarez

Aspaldion, frankismoaren biktimak gora eta behera, artikulu ugari idatzi da, ekitaldi askotxo antolatu eta baita oroitarriren bat ezarri ere. Esan gabe doa ederto baino edertoago iruditzen zaidala. Baina -beti egon behar bainaren bat-, nortzuk dira frankismoaren biktimak?

Gaur egun, medioetan-eta, biktimak berba erabiltzen denean, euskal gatazkaren biktimez aritu nahirik, gehien-gehienetan ETAren ekintzek eragindakoez bakarrik aritu ohi da. Hitzaren erabilera erredukzionista egiten dute. Nahita eta kontzienteki egin ere.

Antzeko zerbait gertatzen da frankismoaren biktimez hitz egiten denean. Gehien-gehienetan gudari edota ezkerreko alderdi eta sindikatuetako kide izanagatik gartzelaratu edo fusilatu zituztenak omentzen dira. Frankismoaren biktima terminoaren erabilerak ere askoz zabalagoa izan beharko luke. Izan ere, oroitzapen goibeleko erregimen totalitarioaren biktimak beste asko eta asko izan zirelako. Edo direlako. Edo garelako, ez baitaukat batere argi erregimen haren astinduek ez ote duten egun arte iraun.

Frankismoan milaka lagun izan ziren espetxeratuak, adibidez, beraien ustezko nahiagotasun afektibo-sexualagatik. Hots, esan ohi den bezala, homosexual izateagatik. Asko eta asko erbestera behartuak izan ziren, Miguel de Molina esaterako. Edo baita fusilatuak ere, García Lorca kasu. Halere, beste milaka lagunek kaleetan eta komisaldegietan, lege edo epaileen laguntzarik gabe jasan zituzten laidoak eta jipoiak betiko polizien aldetik, delitu bakarra zutela: modu zehatz batean jantzi, mintzatu edo mugitzea. Zantzu horietan oinarritzen zuten homosexual izan zitezkeelako susmoa, ondorioz, umiliazorik basatiena bideratu eta justifikatzeko.

Badirudi gizarteak ahaztu egiten dituela bestelako biktima hauek. Badirudi biktima guztiak ez direla/garela maila berekoak. Lehendakariak izugarrizko oroitarria inauguratu du Artxanda mendian frankismoaren biktimen oroimenez, gonbidatuak eta aipatuak, ordea, gorago esan bezala, lehenengo mailakoak: gudariak eta alderdi eta sindikatutakoak edo beren ondorengoak baino ez.

Nahi gabe edo nahita egindako iraina nolabait arintzearren, kide naizen taldeak 2005ean ohorezko saria eman zion euskal gay mugimenduaren hastapenetan -oraindik ere trantsizioaren hastapenetan geundelarik- manifestazioetako lehen lerroan joaten ziren trans haietako bati. Haiek izan ziren era zuzenean zapalkuntza fisiko bortitzena jasan zutenak, ezin baitzuten beraien «delitua» ezkutatu. Ildo beretik, Durangon laster inauguratuko dugu, Udalaren eta Justizia Sailaren laguntzaz, beste biktima horien omenezko oroitarria. Artxandakoa baino apalagoa, aurrekontu-arazoak medio, baina hura bezain esanguratsua eta hunkigarria edo are esanguratsu eta hunkigarriagoa. Ea horretara ere datorren lehendakaria.

> Berria: Gurasotasuna > SEXU BEREKO GURASOEN ETA GURASOGAIEN ELKARTEA SORTUKO DUTE GAUR MIARRITZEN

• Sexu bereko gurasoen eta gurasogaien elkartea sortuko dute gaur Miarritzen
• Ezkontza eta adopzio eskubideari buruz jarrera har dezaten eskatuko diete hautetsiei
• Berria, 2007-02-17 # Aitor Renteria · Miarritze

Miarritzeko (Lapurdi) gay eta lesbianen elkarteak (LGP) bilkura bat antolatu du gaur Miarritzen sexu bereko guraso eta gurasogaien elkartea sortzeko asmoz. Frantziako presidentziarako hauteskundeen harira, sexu bereko pertsonen ezkontza eta adopzio eskubideari buruz jarrera har dezaten eskatuko diete hautetsi eta hautagaiei. Bederen PSF eta UDFeko ordezkariak presente izanen dira bilkuran.

«Lesbianen %11k eta gay-en %7k haur bat daukate; lesbianen %45k eta gay-en %36k ukan nahi dute», dio Philippe Lacoste LGPko presidenteak. Haurra ukan nahi duten sexu bereko pertsonek Administrazioaren zirrikituak baliatu behar dituzte. Legeak errealitatea onartu behar duela nabarmendu du, sexu bereko pertsonei gainerateko pertsonei onartzen dizkien eskubide berak aitortuz.

Frantziako legeak elkarrekin ezkontzea kalerazten die sexu bereko pertsonei. Ezin dute haurrik adoptatu eta ezin dute lagundutako ernalkuntza baliatu. Norbanakoek haur bat adoptatzea haizu dute. «Hipokresiak agintzen du, gurasoetariko bat kukutu behar delako adopzio prozedura irauten duen bitartean», azaldu du Lacostek.

Lehen traba hori gaindituta ere, legeak inposaturiko hesiak sexu bereko bikoteei ez diete aitortzen gainerateko bikoteek dituzten eskubide berak. Bigarren gurasoa, egunerokoan eragile bada ere, legearen aitzinean ez du eskubiderik. Horrela, haurraren ardura legala duen gurasoari zerbait gertatzen bazaio, bigarren gurasoak ez du haurraren ardura legala eskatzeko aukerarik.

«Gainerateko haurrek dituzten eskubideak ukatu egiten dizkiote sexu bereko gurasoen haurrari», salatu du Lacostek. Oinordetza eskubidea ere debekatzen diote haurrari eta hori jasanezinezko diskriminazioa dela dio.

Diskriminazioa ezabatu
Gurasoen ardura hobesten duen legea, gurasoen eskubide eta eginbeharra finkatzen duen legea bilakatzea eskatzen dute. Haurraren familia liburuan, adibidez, hiru elementu agertzea eskatzen dute: norengandik sortu den, noren haurra den eta zeinek hezi duen.

Informazioa gardena izatea eskatzen dute. «Informazioa gordez haurrari adierazten zaio ezberdina dela, gorde behar duen zerbait duela», azpimarratu du Lacostek. Arduraren etika garatzeko legeak gardentasuna eskaini behar duela uste du LGPk.

Legearen trabak direla eta, sexu bereko bikoteek molde ezberdinak baliatu behar izan dituzte haurrak ukaiteko. «Batzuek aitzineko bikote heterosexualetatik, bertzeek lagundutako ernalkuntza, isilpeko adopzioa edo bertze batzuen parte-hartzea. Legeak borondate naturalari hesia jarri nahi dionean bideak atzematen dira lortzeko». Legearen bermea eskatzen dute.

> Elkarrizketa: MIKEL MARTIN · EHGAM > "HETEROSEXUALENGANA IRISTEA DA HELBURUA"

• Mikel Martin · EHGAM-eko kidea
• «Heterosexualengana iristea da helburua»
• Bilbon egin den 'Zinegoak' zikloko filma batzuk eman dituzte asteburuan herrian
  
• Oarsoaldeko Hitza, 2007-02-06 # I. Berrio

Asteburuan Les-Gay-Trans gaiak lantzen dituzten ikus-entzunezkoen emanaldiak antolatu ditu EHGAM-ek. Taldeko kide Mikel Martin (Donostia, 1954) pozik agertu da herritarren artean izan duen harreragatik. Datorren urtean berriz ere filmak emango dituzte.

Ostiralean eta larunbatean filmak eman zenituzten Kulturgunean. Zein izan da erantzuna?
Oso ona, bi egunetan 250 ikusle inguru izan ditugu.

Eta zuek pozik al zaudete?
Bai. Azken film laburra eman eta han bertan balorazioa egin genuen. Jendea gogoz geratu zela ikusi genuen. Ikusleei motz egin zitzaien eta gehiago nahi zuten. Hori oso seinale ona dela uste dugu. Horregatik, gure aldetik helburuak bete ditugula uste dugu.

Zeintzuk ziren helburu horiek?
Batetik, Zinegoak bera herrira ekartzea. Azken lau urteetan egon gara horretarako borrokan, eta azkenean lortu dugu. Zinegoak Bilbon egiten da, eta garrantzitsua da filmak herri batera ekartzea.

Zein zen beste helburua?
Zine desberdina ikusi dugu. Esaterako, lesbianek egindako film laburrak. Lesbianek zein bizimodu duten ikusi ahal izan dugu. Euskal Herrian egindako zinema ere ikusi dugu. Azken batean, jendeari gure berri eman nahi genion, eta lortu dugu.

Eta ba al dago hobetzeko zerbait?
Bai, jakina. Luis Antonio Villenak esaten duen moduan, Les-Gay-Trans mugimendua bizi dugunotik haratago zabaldu behar da zinema hori. Heterosexualengana iristea da helburua. Alegia, jende gehiago ekarri behar dugu zinema aretora.

Hortaz, jarraitzeko asmoa duzue.
Bai. Datorren urtean ere Zinegoak-en zati bat hona ekartzen saiatuko gara. Udala, aurten adina edo gehiago inplikatzen saiatuko gara horretarako.

> Berria: Zinemaldoa > HAMAR ZINE PROIEKZIO IZANGO DIRA IKUSGAI EHGAMEK ESKUTIK

• Hamar zine proiekzio izango dira ikusgai EHGAMen eskutik
• Les-Gay-Trans zine emanaldia etzi eta etzidamu izango da Errenteria Hiria Kulturgunean, estreinaldi askorekin
• Oarsoaldeko Hitza, 2007-01-31 # Ekaitz Arrieta

EHGAM Euskal Herriko Gay Askapenerako Mugimenduak zine emanaldiak antolatu ditu etzirako eta etzidamurako Errenteria Hiria Kulturgunean. Guztira hamar proiekzio izango dira ikusgai bi egunetan, bost egun bakoitzean. Proiekzioen artean dokumentalak eta laburmetraiak izango dira. Etzi zein etzidamu 20:00etan hasiko dira zine emanaldiak. Sarrerak, berriz, bihar jarriko dira salgai 19:00etatik 21:00etara Errenteria Hiria Kulturguneko lehenengo solairuan. Ostiralean eta larunbatean, ordea, 19:00etatik 19:45etara eskuratu ahal izango dira.

Lehen aldia da horrelako ekimen bat antolatzen duela EHGAMek. «Bidea pixka bat zailagoa izango da, baina ibiltzen hasi behar da. Urte batzuk daramatzagu ekimen honen atzetik eta, aurten lortu egingo dugu», adierazi du Mikel Martin EHGAMeko kideak. Guztira, lau dokumental eta sei laburmetrai izango dira ikusgai Niessenen eta, horien inguruko azalpena eman du Julen Zabalak: «Eskainiko diren bi dokumental Zinegoak emanaldian sarituak izan dira eta, hori oso garrantzitsua da. Dokumental mota hauek leku zehatz batzuetan ikusteko aukera dago».

Zuzendariak, bertan
Antolatzaileek adierazi dutenez, Euskal Herrian egindako dokumental eta laburmetraiak dira «gehienak». Larunbateko proiekzioetan bi zuzendari izango dira Errenteria Hiria Kulturgunean. Pasos, Carliños y una Super-8 laburmetraiko zuzendariak, Eva Mateos eta Estibalitz Valiño, eta, Pasion por el arte laburmetraiko Ignacio Goitia. Laburmetraiei buruz hitz egin ahal izango da aipatutako zuzendariekin.

EHGAMeko kideen esanetan, proiekzio guztiak izango dira estreinaldiak. «Normalean, zinema komertzialean botatzen ez diren proiekzioak dira eta, hemen ikusteko aukera bakarrik izango da». «Hiriburutik atera nahi genuen, herriak garrantzitsu bihurtu nahi ditugu. Gipuzkoa osoan egiten ari gara ekimenak, nahiz eta garrantzitsuenak Donostiakoak izan», adierazi du Zabalak.

Herritarrei zine emanaldietara joateko deia egin diete antolatzaileek: «Uste dugu ordaindu beharreko sarrera aproposa dela eta horregatik zine emanaldietara joateko deia luzatzen diegu herritar orori», azpimarratu du Martinek.

Zine proiekzioen iraupena laburra izango da etzi eta etzidamu, ordu erditik beherako iraupena dute denek.

> Berria: Zinegoak > "UNVEILED" FILM LUZEA SARITU DUTE BILBOKO ZINEGOAK JAIALDIAN

• 'Unveiled' film luzea saritu dute Bilboko Zinegoak jaialdian
• Berria, 2007-01-28 # Erredakzioa · Bilbo

Unveiled ekoizpen alemaniar-iraniarrak eskuratu du Zinegoak Bilboko Gay/Lesbo/Trans Zinemaren Nazioarteko Jaialdiko sari nagusia, eta Angelina Maccarone zuzendariak jasoko du film luze onenari dagokion saria, 3.000 eurokoa. Manuela Kay buru duen epaimahaia Pascale Ourbihk, Matteo Colombok eta Francisco Dalmaok osatu dute.

Ikusleek aukeratu dituzte, emanaldi bakoitzaren ondoren emandako botoen bitartez, dokumental eta film labur onenen sariak nori eman. Dokumental onenaren saria Lovinska Kavumaren Rape for who I am (Hegoafrika) lanak jaso du, eta horrenbestez, 2.000 euro jasoko ditu. Film labur onenaren saria, berriz, Eva Mateos eta Estibaliz Valiko euskal zinemagileen Pasos, Carliños y una super-8 lanarentzat izan da. 1.000 euroko saria jasoko dute.

Azkenik, Bilboko Udaleko Emakumearen Sailak izendatutako hiru pertsonak osatutako epaimahaiak Electroshock (Juan Carlos Claver, Espainia) filmari eman dio Lesbianismoa eta Generoa saria. 1.500 euro jasoko ditu zuzendariak.

Epaimahaiak film luzeen kalitatea goraipatu du «bere zabaltasunagatik eta konpromiso sozial eta politikoagatik».

Joan den astelehenetik atzora arte 68 film ikusi dira Zinegoak jaialdian, horietatik 52 lehiaketan, eta 5.000 lagun baino gehiago izan dira proiekzioetan. Nolanahi ere, datorren astean ere filmak eskainiko dituzte Bizkaiko eta Gipuzkoako hainbat herritan, eta antolatzaileek espero dute 7.000ra iritsiko dela ikusle kopurua.

> Berria: Zinegoak > EGIA ABSOLUTUAK APURTZEKO ISTORIOAK

• Egia absolutuak apurtzeko istorioak
• Homosexual, lesbiana eta transexualen inguruko gero eta film gehiago egiten da gurean. Horietako bost Bilboko Zinegoak jaialdian aurkeztu dituzte egunotan.
• Berria, 2007-01-25 # Maite Asensio · Bilbo

Giro tradizionalean bizi direnek jasaten duten diskriminazioa, Eliza katolikoaren ezkutuko kontuak, hiru adiskideren bidaia... Gai ezagunak dira, egunkarietan, filmetan zein lagunen solasaldietan maiz agertzen direnak. Baina oraingoan ezaugarri jakineko pelikuletan ageri dira: protagonistak homosexualak, lesbianak edota transexualak dira, eta egileak, euskal herritarrak.

Euskal egileen bost film laburrek hartuko dute parte aurtengo Zinegoak Gay/Lesbo/Trans Jaialdian. Zinemagintzak krisialdia bizi duen honetan, Ignacio Goitiak bi lan aurkeztu ditu, eta Eva Mateosek eta Estibaliz Valiñok, Eduardo Gabiñak eta Roberto Menendezek beste bana. Oraindik ikusle asko erakartzen ez dituen gaia jorratzen ausartu dira, gainera.

Estereotipoek eta aurreiritziek oraindik ere indar handia dute gurean. Ikusleei kostatu egiten zaie homosexual, lesbiana eta transexualen gorabeherak kontatzen dituzten filmak ikustera joatea. Adibiderik argiena Ignacio Goitiak eman du: «Fantasie Pyreneene Pirinioetako Salieseko [Frantzia] zinemaldirako egin nuen, eurek eskatuta, eta azkenean, filma lehiaketatik kanpo utzi zuten».

«Jendeak uste du kontu arraroez aritzen garela, baina ez da hala, denoi gauza berdinek eragiten digutelako. Uste dute homosexualen gaia sexuaren ikuspuntutik jorratuko dela, baina gehienetan ez da hala», dio Roberto Menendezek. Istorioen bidez, aldarri bera hedatu nahi dute euskal egileek: normalizazioa. Eurek heterosexualen inguruko filmak ikusten dituzten bezala, heterosexualek ere eurenak ikus ditzaten. Eva Mateosek argi adierazten du: «Guk istorio normal bat kontatu dugu, baina kasualitatez protagonistak lesbianak dira».

Euskal zinemagintza oparoa
Zinegoak jaialdiaren joan den urteko edizioan Menendez izan zen film bat aurkezten lehenbiziko euskal herritarra; aurten, bost dira. Itxuraz harritzekoa da, baina egileek normaltzat hartu dute aurten euskal autoreek jaialdira egindako ekarpen oparoa. Izan ere, filmak egiteko gero eta aukera gehiago dago, edonork izan dezakeelako kamera bat eskura. Hala dio Goitiak: «Diru askorik gabe zinemara hurbiltzea errazten duen teknika gehiago dago. Euskal Herrian belaunaldi berria jaiotzen ari da». Mateos haratago doa: «Euskal Herrian oso egile onak daude, gehiago ez egoteak harritzen nau».

Menendezek ere oraindik tabu diren gaiak jorratzera ausartzen den jende gehiago dagoela ikusi du. Eta Zinegoak jaialdiak laguntzen duela uste du: «Gay tematika ez duten zinemaldi asko daude eta horietatik ere pasatzen dira gure filmak, baina une honetan, gaia zehazki tratatzen duen zinemaldi honen beharra dago». «Lan bat egin eta nonbaitera bidal daitekeela jakinda, jendea animatu egiten da», dio Eduardo Gabiñak.

Gero eta aukera gehiago dago filmak egiteko; profesional bihurtzea da konplexuena. Film laburretik luzera saltoa ematea zaila bada, are zailagoa da euskaraz filmik egitea. Jaialdian parte hartuko duten bost filmak gaztelaniaz dira. Egile batzuek ez dute ohiko hizkuntza, eta zaila zaie filmetara eramatea. Baina saiatu nahi dute. Gabiñaren hurrengo proiektua euskaraz izango da. Eta Mateosek honetan ere bultzatu nahi du: «Azpitituluak euskaraz jarri ditugu. Gu gara zinemagintzaren oinarria, eta guk bultzatu behar dugu hizkuntza».

• Filmak

­ 'Pasión por el arte' (Ignacio Goitia). Elkar ezagutzen ez duten bi gizonek, Bilboko Arte Eder Museoan dagoen margolan batekiko pasioa dute. Film labur honen bidez, Goitiak bere bi ogibideak bateratu ditu: pintura eta zinema. Bilboko Orkestra Sinfonikoak interpretaturiko Juan Crisostomo Arriagaren musika erabili du.

­ 'Fantasie Pyreneene' (Ignacio Goitia). Bi emakumek Pirinioetako soro batean egiten dute topo. Bi pertsonaia kontrajarri dira: bata depresiboa, eta bestea alaia. Tradizioa bi ahoko arma izan daitekeela erakutsi nahi du Goitiak.

­ 'Tres tristes travestis' (Eduardo Gabiña). Ordenagailu eramangarri baten bidez filmatutako dokumentala da. Torrevieja (Herrialde Katalanak) eta Almerian (Espainia) barrena hiru trabestik egiten duten bidaiaren berri ematen du.

­ 'Pasos, Carliños y una super-8' (Eva Mateos eta Estibaliz Valiño). Zuzendari eta aktore dira Eva Mateos eta Estibaliz Valiño film labur honetan; benetan gertatutako istorioa komedia bihurtu dute. Aste Santuan koadrilak alde egiten dietenean, bi neskek kamera hartu eta egoeraren alderdirik baikorrena ateratzeari ekiten diote: festak, maitasuna.

­ 'Encruzijados' (Roberto Menendez). Pertsonaiak plaza batean agertzen dira, eta euren telefono solasaldiak elkarren artean nahasten dira. Horrela aurkezten du Menendezek Eliza katolikoko hainbat kidek burututako sexu gehiegikerien inguruko istorioa.

> Berria: Zinegoak > FILIPINETAKO LAN BATEKIN HASI DA ZINEGOAK

• Filipinetako lan batekin hasi da Zinegoak
• Atzo izan zen irekiera gala Arriaga Antzokian; Rosa Maria Sardak Ohorezko Saria jaso zuen bertan
• Berria, 2007-01-23 # Erredakzioa · Bilbo

El florecimiento de Máxino Oliveros Filipinetako filmarekin jarri zen martxan atzo Zinegoak, Bilboko Gay-Lesbo-Trans Zinemaren Nazioarteko Jaialdia. Irekiera galaren amaieran eman zuten Berlinalen saritu zuten filma, Arriaga antzokian. Ekitaldi horretan izan zen Rosa Maria Sarda Kataluniako aktorea; izan ere, hark Ohorezko Saria jaso zuen. «Gazteak nirekin gogoratzea hunkigarria da; pozten nau nire lanak aitortza merezi duela uste izanak», esan zuen Sardak.

Aste osoan izango dira proiekzioak Zinegoak jaialdian, Capitol zinemetan, Bilborock aretoan eta Fnac auditoriumean. Guztira 64 film emango dituzte, horietako 12 iraupen luzekoak izango dira, eta bi aldiz emango dituzte.

Au delà de la haine frantziarra da zerrenda ofizialean nabarmentzen direnetako bat. Olivier Meyrouren dokumental horrek Teddy saria irabazi zuen azken Berlinale jaialdian. Ikusmina sortu duen beste dokumental bat Rape for who I am da, Lovinsa Kavumarena. Hegoafrikan lesbianek pairatzen duten egoera du ardatz. Mexikotik etorriko da El cielo dividido, gazteen maitasuna mintzagai hartzen duen lana. Juan Carlos Claverren Electroshock filmak ere maitasuna du hizpide. Bestalde, larunbateko amaiera ekitaldian beste film interesgarri bat emango dute: Tren de las 18.15 procedente de Ostkreuz, Ades Zabel transformista rol nagusian duen film alemaniarra.

Euskal Herriko egileak
Euskal Herrian egindako ikus-entzunezko lau film emango dituzte aurtengo Zinegoak jaialdian. Roberto Menendezek Encrucijados film laburra aurkeztuko du gaur Capitol zinematokietan. Eliza katolikoaren barruan izandako gehiegikeria sexualak ditu hizpide lan horrek. Lehiaketatik kanpo, Eduardo Gaviñak Tres tristes travestis erakutsiko du ostegunean, Fnacen, La Prohibida, Nacha La Macha eta Yogurinha Borova transformisten inguruko lana. Horrez gain, Eva Mateosen eta Estibaliz Valiñoren Pasos, Carliños y una Super-8 film laburra emango dute ostiralean.

Bestalde, Ignacio Goitia artista plastikoak bi film labur aurkeztuko ditu Bilboko zinemaldian: Pasión por el arte eta Fantasie Pyrénéene. Goitiaren hitzetan, lan horiek bere ohiko lanaren «luzapena» baino ez dira.

> Laburrak: Zinemaldiak > ORERETA: EHGAMEK BI ZINE EMANALDI ESKAINIKO DITU KULTURGUNEAN

• EHGAMek bi zine emanaldi eskainiko ditu kulturgunean
• Oarsoaldeko Hitza, 2007-01-21 # Iñaki Berrio

Herriko EHGAMek film labur eta dokumentalez osatutako bi emanaldi prestatu ditu otsailaren 2rako eta 3rako. Emanaldiak Errenteria Hiria Kulturgunean izango dira eta sarrerek 3 euro balioko dute. Bi emanaldiak 20:00etan hasiko dira. EHGAMek berak Bilbon antolatu duen Zinegoak izeneko II. Gay-Lesbo-Trans Nazioarteko Zinemaldiko lan batzuk erakutsiko dituzte herrian.

> Berria: Zinegoak > FILM, ARETO ETA EGUN GEHIAGO IZANGO DITU AURTEN ZINEGOAK

• Film, areto eta egun gehiago izango ditu aurten Zinegoak
• Lehen aldiz hartuko dute parte Euskal Herriko zinemagileek sail ofizialean, bost film laburrekin
• Berria, 2007-01-12 # Maite Asensio · Bilbo

Hazi egin da Zinegoak, Bilboko Gay/Lesbo/Trans Zinemaren Nazioarteko Jaialdia. Urtarrilaren 22tik 27ra egingo da laugarren ekitaldia, eta jadanik marka guztiak hautsi ditu. Homosexualei, lesbianei eta transexualei buruzko film labur, luze eta dokumentalek gero eta ikusle gehiago dituzte. Beraz, jaialdia hazkundera egokitu da, eta film, egun eta areto gehiago izango ditu aurten. «Zinegoak 2007 orain arteko onena izango da», antolatzaileen esanetan.

Guztira 64 film emango ditu aurten Zinegoak jaialdiak: 13 film luzek, 30 film laburrek eta 12 film dokumentalek hartuko dute parte sail ofizialean. Horien artean, Berlinale Berlingo Nazioarteko Zinemaldiak homosexual, lesbiana eta transexualen gaineko film onenei ematen dizkien Teddy Bear sarien hiru irabazleak egongo dira. Gainera, lehen aldiz, euskal autoreak ordezkatuta egongo dira sail ofizialean, bost film laburren bidez. Off Zinegoak atalak, berriz, formaz zein edukiz esperimentalagoak eta transgresoreagoak diren bederatzi film labur emango ditu.

Sail ofizialeko 52 filmek hartuko dute parte lehiaketan. Homosexual, lesbiana eta transexualen inguruko zinema eta literaturarekin lotutako lau lagunek osatuko dute epaimahaia: Matteo Colombo arlo horretako Milango zinemaldiaren antolatzailea eta kazetaria, Pascale Ourbi Aljeriako aktorea, Manuela Kay kazetari eta idazle alemaniarra eta Francisco Dalmao hezitzaile kultural uruguaiarra. Epaimahaiak film luze onena sarituko du, eta ikusleen esku utziko du film labur onenaren hautaketa.

Sarda eta De la Iglesia omenduz
Aurtengo Ohorezko Saria Rosa Maria Sarda kataluniar aktoreari emango diote, urtarrilaren 22an, Arriaga antzokian izango den inaugurazio ekitaldian. Sardak interpretatu dituen pertsonaiek homosexualitatea defenditu izan dute, eta, horregatik, «amatzat» daukate gay, lesbiana eta transexual askok, Roberto Caston Zinegoak jaialdiko zuzendariaren arabera.

Bestalde, Zinebi eta Zinegoak jaialdiak elkarlanean ibili dira Eloy de la Iglesiari omenaldi zikloa eskaintzeko; De la Iglesia 2006ko martxoan hil zen. Zinemagile zarauztarrak ausardia handiz tratatu zituen homosexual, lesbiana eta transexualen inguruko gaiak, baita droga eta marjinazioari buruzkoak ere. Hala, haren lau film luze emango dituzte hilaren 23an.

Urtero bezala, Zinegoak jaialdiko filmak Capitol zinemetako 3 eta 4 geletan eta Bilborock aretoan emango dituzte. Gainera, Fnac dendak ere Off Zinegoak ataleko filmak proiektatuko ditu.

Bestalde, urtarrilaren 29tik otsailaren 3a arte, jaialdiko film arrakastatsuenak Bizkaiko eta Gipuzkoako zenbait herritan emango dira: Sestao, Portugalete, Leioa, Sopela, Basauri, Getxo, Berango, Galdakao, Erandio eta Errenterian.

> Berria: Elkartasuna > EHGAM: ELKARRETARATZEA EGIN DUTE IRUÑEAN, PRESOEN EGOERA SALATZEKO

• Elkarretaratzea egin dute Iruñean, presoen egoera salatzeko
• Berria, 2007-01-12 Iker Frias · Iruñea

“Gaixoak eta zigorra bete dutenak kalera. Eskubideak bermatuz konponbidea sustatuz” lelopean, elkarreteratzea egin zuten atzo Iruñean ehun lagun inguruk, hainbat gizarte eragilek deituta. Mobilizazioa Nafarroako hiriburuko Bideko Amaren Ospitalaren aurrean izan zen, eguerdiko 13:00ean hasita. Elkarretaratzeak sei ordu iraun zuen. Denbora horretan, hainbat gizarte eragiletako partaidek bat egin zuten mobilizazioarekin.

Besteak beste, hauek egin zuten bat: Askapena, Askatasuna, Bai Euskal Herriari, Bilgune Feminista, EHGAM, ELA, LAB, Etxerat, EHBE, EHE, Gazte Abertzaleak, Ikasle Abertzaleak, Segi, Iruñeko Peñak eta Iratzarri.

«Gaixorik dauden euskal presoen egoera salatzeko bildu gara Bideko Amabirjina Ospitalearen aurrean, eta, era berean, beren zigorren bi herenak bete dituzten presoek aska ditzaten ere aldarrikatu nahi dugu», erran zuen Hilargi Jaunarena Etxerateko bozeramaileak. Horrez gain, Nafarroako Bautista Barandalla eta Marilo Gorostiaga preso gaixoen egoera salatu zuen, eta kalean egoteko eskubidea dutela aldarrikatu.

Elkarretaratzeak iraun zuen bitartean, antzerki eta musika emanaldiak izan ziren.

Kontzentrazioa Bedoureten alde
Bestalde, atzo Bilbon dozenaka lagunek kontzentrazioa egin zuten Bilbon, Espainiako Gobernuak duen Ordezkaritzaren aurrean Sebas Bedouret paristarra aska dezaten eskatzeko. Jakina denez, Bedouret joan den larunbatean atxilotu zuen Guardia Zibilak, ETAren zutabe bat zuela leporatuz. Amnistiaren Aldeko Mugimenduak «muntaia polizialtzat» jo zuen bai atxiloketa eta bai leporatzen diotena ere.

Gainera, Intxaurrondoko Kuartelean, Guardia Zibilaren eskuetan izan den egunetan tratu txarrak eta torturak jasan dituela salatu du Parisko Txalaparta Irratiko esatari Bedouretek. Auzitegi Nazionalean deklaratu ostean, epaileak kartzelaratzeko agindu zuen. Ildo horretan, herenegun Bedoureten etxea miatu zuten Frantziako poliziek hamar orduz, Bedoureten emaztearen lekukotzapean.

“Elkartasuna kartzela, Sebas Askatu” lelopean elkartu ziren dozenaka lagunek, Amnistiaren Aldeko Mugimenduak eta Askapenak deituta. Askapenako kide Gabi Basañezek gogor salatu zuen Bedoureten kasua.

> Berria: Oroitzapena > EHGAM ETA AHAZTUAK 1936-1977 ELKARTEEK FRANKISMOA GORAIPATZEA SALATUKO DUTE EAEKO AUZITEGI NAGUSIAN

• Frankismoa goraipatzea salatuko dute EAEko Justizia Auzitegi Nagusian
• Frankismoak eta bere defendatzaileek duten «zigorgabetasuna» bukatzeko asmoz, hainbat norbanakoek salaketak aurkeztuko dituzte EAEko Justizia Auzitegi Nagusian. Ekimenaren bultzatzaileak Ahaztuak 1936-1977 eta EHGAM elkarteak dira. Lehen bi salaketak militar espainol batzuek kaleratutako «manifestuaren» eta Nafarren Batzordea Madrilen elkarteak egindako egutegiaren kontra izango dira, «frankismoaren apologia» egiten dutelako.
• Gara, 2007-01-03 # Bilbo

Hainbat pertsonek salaketak jarriko dituzte EAEko Justizia Auzitegi Nagusian, batetik, Estatu espainoleko hainbat militarrek, erretiroa hartua dutenek eta jardunekoek, iragan den azaroaren 14an atari digital batean kaleratutako agiria arbuiatzeko, eta bestetik, Nafarren Batzordea Madrilen deitzen den taldeak egindako egutegia salatzeko. Izan ere, bi jarduera horietan, «altxamendu faxistaren eta ondorengo diktadura frankistaren apologia» ikusten dute herritar horiek. Gainera, hainbat militar espainolek plazaratutako «manifestuan», pertsona gay eta lesbianekin jarrera «homofobo eta iraingarria» dutela uste dute salatzaileek.

Ekimenaren nondik norakoak aurkezteko, jarduera horren bultzatzaile nagusi diren bi elkarteetako ordezkariak agertu ziren atzo Bilbon, Ahaztuak 1936-1977 eta EHGAM elkarteetakoak, hain zuzen. Ez ziren bakarrik egon, frankismoaren biktima askoren babesa jaso baitzuten. Martxelo Alvarezek, Ahaztuak 1936-1977ko kideak, elkarte horrek aurten izango dituen erronka nagusiak aurkeztu zituen, eta «hitzetatik ekintzetara pasatzeko garaia» dela nabarmendu zuen. Alvarezek «PSOEk bultzatu duen Memoria Historikoaren Legearen aurka» daudela adierazi zuen. Horretaz gain, azkenaldian agertu diren «frankismoaren irakurketa errebisionistak eta erregimen horren apologia argiak» arbuiatu zituen. Gainera, Ahaztuak 1936-1977 elkarteko ordezkariak adierazi zuenez, «frankismoaren apologia egitea bere hilketak goraipatzea da». Beraz, Ahaztuak 1936-1977 elkartearen ustez, «zigorgabetasuna eta pasibotasuna bukatzeko formularik onena salaketa da».

Zigorgabetasuna amaitu
«Estatu espainolean bereizketak daude. Izan ere, hor daukagu Iñaki De Juanaren kasua, bi iritzi artikulurengatik 12 urteko zigorra jaso baitu, eta aldiz, frankismoa goratu eta mehatxatu duten militar horiek ez dute inolako jazarpenik izaten», kritikatu zuten salaketa horien bultzatzaile nagusiek. «Legeak guztiontzat berbera izan behar du, ezin baitira kasu batzuk jazarri eta beste batzuk ez», gaitzetsi zuen ondotik Martxelo Alvarezek. «Frankismoa bizitzea, bide bazterrean senide hilak aurkitzea edota ondasunak konfiskatzea egokitu zaigunoi zigorgabetasunak berriz erasotzen digu», erantsi zuen Ahaztuak 1936-1977 elkarteko ordezkariak.

«Europar Batasun osoan, Estatu espainola, erregimen faxista bat goraipatzea posible den kasu bakarra da, Alemanian pentsaezina baita nazien apologia egitea», gaineratu zuen Alvarezek. «Gaian parte hartuko dugu eta erregimen hark ordezkatu zuen guztia txalotzea ekidin nahi dugu», ohartarazi zuen Ahaztuak 1936-1977ko kideak. Salaketa ekimen horiek «sinbolikoak» ote diren galdetuta, EHGAMeko kide Imanol Alvarezek honakoa aitortu zuen: «Nahi izanez gero, egin daiteke, baina borondaterik ez dagoela ikusten dugu, nahiz eta beste batzuetan borondate hori erakusten den pertsona batzuk kartzelan sartu edo bertan mantendu». Beraz, «benetan borondatea dagoen ikusi edota marketin politikoa» den jakin nahi dute. Horretarako, hainbat alderdi eta eragilerekin bilerak izaten jarraituko dute.

> Berria: Oroitzapena > FRANKISMOAREN APOLOGIA EGITEN DUTENAK AUZITARA ERAMAN NAHI DITUZTE EHGAM ETA AHAZTUAK 1936-1977 ELKARTEEK

• Frankismoaren apologia egiten dutenak auzitara eraman nahi dituzte biktimek
• Salaketak jarriko dituzte EAEko Auzitegi Nagusiko Fiskaltzaren aurrean, ustezko delituak iker ditzan
• Berria, 2007-01-03 # Asier Iturriagaetxebarria · Bilbo

Frankismoaren apologia egitea zigorrik gabe geratzearekin amaitzeko neurriak hartuko dituzte frankismoko biktimek. Ahaztuak 1936-1977 biktimen elkartearen eta EHGAM gay eta lesbianen askapenerako mugimenduko elkarteak sustatuta, Euskal Autonomia Erkidegoko (EAE) Auzitegi Nagusiko Fiskaltzaren aurrean salaketa jarriko dute, eta frankismoa goraipatzeko jarduerak ikertzeko eskatuko diote. «Erregimena goratzea saihestu nahi dugu; izan ere, bere inpunitatea astakeria da eta memoria historikoaren errekuperaziorako zentzurik ez dauka», azaldu zuen Ahaztuak 1936-1977 taldeko bozeramaile Martxelo Alvarezek.

«Alemanian edo Italian nazismoa edo faxismoa goratzeko ekimenak ikustea burutik ere ez zaigu pasatzen, baina Espainiako Estatuan hori egiten da; inpunitate osoarekin, gainera. Europan ez dago hori gertatzen den beste lekurik», adierazi zuen Alvarezek. Horren adibide bi jarri zituen; biak ere denboran oso hurbilak eta berez biktimek Fiskaltzaren aurrean salatuko dituztenak.

Espainiako agerkari digital batean agertu zen gutuna da adibideotako bat. Joan den azaroaren 14an Francisco Francoren erregimen faxista goraipatzen zuen testua izenpetu zuten 100 lagun inguruk. Komunikatua izenpetu zuten gehienak militar ohiak ziren, baina jardunean dagoen Espainiako armadako kideak ere bazeuden. Manifestuak eduki homofoboak ere bazituela aipatu zuen Alvarezek. «Inolako zalantzarik barik, Manifestu horren edukiak oinarri demokratikoak dituen edozein pertsona erasotzen du, eta, nola ez, gay eta lesbianak».

Beste adibide bat ere jarri zuen: beren buruari Madrilgo Nafarren Batzordea izena jarri dion taldeak kaleratu duen egutegia. «Horrek ere Francoren altxamendu faxistaren eta horren osteko 40 urteko diktadura goratzen du, inongo lotsarik gabe». Alvarezek gogoratu zuenez, Nafarroako alderdi sozialistak berak egutegiaren eta horren egilearen kontra egin du. Are gehiago, frankismoa goratzeko ekimen guztien kontra PP ez beste alderdi politiko guztiak kontra daudela azpimarratu zuen. «Baina, zoritxarrez, gero pasibotasun handia dago erakunde publikoen aldetik, eta horregatik dago inpunitatea. Horregatik, hitzetatik ekintzetara pasatzeko unea iritsi dela deritzogu». «Orain ikusiko dugu alderdi politikoen jarrera marketina den edo ez», gaineratu zuen.

Borondate falta
Frankismoko biktimak bi ekimen zehatz horien kontrako salaketa jarriko dute EAEko Fiskaltza Nagusiaren aurrean, baina beste hainbat adibide ere badaudela zehaztu zuen Alvarezek. Hala, Francisco Franco Fundazioa aipatu zuen. «Diru publikoarekin finantzatua eta Franco eta bere 40 urteko diktadura goratzeko tresnarik azpimarragarriena». Gogoratu zuenez, Francok ezarritako erregimenak iraun zuen bitartean milaka lagun hil zituzten -40.000 gorpu aurkitu gabe daude oraindik-, milaka lagun espetxeratu zituzten eta 4.000 lagun inguru jazarrita izan ziren beren sexu orientazioagatik.

Frankismoko biktimek banakako salaketak jarriko dituzte Fiskaltzaren aurrean, hark iker ditzan. Alderdi politiko ia guztiak beren iritzi bera izan arren, ez Ahaztuak 1936-1977 ez EHGAM elkarteek ez dute uste beren ekimenak eragin praktiko handirik izango dutenik; ekimen «sinbolikoa» izango baita batez ere. Epaitegian ez dute uste aurrera egingo duenik, baina ez legeak babesten ez dituelako. «Legeak egon badaude; ez da hori arazoa. Guri gustatuko litzaiguke beste zerbait izatea, baina jakin badakigu zer gertatu den antzeko beste salaketa batzuk jarri direnean. Lege apropos falta baino gehiago, borondate falta da atzean dagoena», adierazi zuen EHGAMeko kide Imanol Alvarezek.

• Madrilgo Nafarren Batzordea, ultraeskuindarren habia

Azken asteotan famatu egin da Madrilgo Nafarren Batzordea deitzen dioten taldea, frankismoa goratzen duen egutegia argitaratzeagatik. 1936. urteko altxamendu faxistaren ikuspuntu alde bakarrekoa jasotzen da egutegi horretan. «Nafarroa izan zen lehenengoa», esaten da egutegian. Nafarroa izan zen errepublikaren kontrako aldeak indarrez hartu zuen Espainiako Estatuko lehen lur zatia.

1980ko hamarkadaren hastapenetan sortu zuten Madrilgo Nafarren Batzordea. Ekimen gutxi batzuk baino ez ditu egin, baina beti ultraeskuindarren postulatuekin bat egin du. Mejoramendu hobea izenburuko liburua argitaratu zuen, araua zalantzan jarriz. Horrez gain, 1995. urtean Xabierada antolatu zuen Madrilen; 2.000 lagun elkartu ziren.

> Berria: Berdintasuna > EMAKUNDEK SARIAK "BESTE GU", LUIS ELBERDIN ETA ALDARTE ELKARTEARI

• Emakunde sariak 'Beste gu', Elberdin eta Aldarteri
• Berria, 2006-12-12 # Donostia

ETB 1eko Beste gu saioa, Luis Elberdin sexologoaren Sexua noiznahi liburua eta Aldarte elkartea saritu ditu Emakundek aurten. Gizonezkoen eta emakumezkoen arteko berdintasunaren alorrean nabarmentzen diren ekimen, lan edo egitasmoak saritzen ditu Emakundek. Atzo banatu zituzten sariak.

Emakumeak saioan «txertatzeko modu ezin hobeagatik» eta emakumeen kolektibo «baztertuenei ahotsa ematearren egindako esfortzuarengatik» eman diote saria Dani Arizalak zuzendu eta aurkezten zuen Beste gu saioari. «Maskulinitatearekin eta feminitatearekin loturiko estereotipoak eta mitoak gainditzearren egindako lanarengatik» saritu dituzte, berriz, Luis Elberdinek idatzitako Sexua noiznahi liburua (Gaiak) eta Aldarte elkarteak egindako Sexu aniztasuna eta familia berriak egitasmoa. Aldarteren proiektua 6 eta 12 urteko haurrei zuzendua dago eta sexu aukera ezberdinekiko errespetua bultzatzen du ipuin eta jolasen bidez.

Juan Jose Ibarretxe EAE Euskal Autonomia Erkidegoko lehendakariak zera adierazi zuen sari banaketa ekitaldian: «Gizonezkoenganako eta emakumezkoenganako jarreretan desberdintasunak dauden bitartean, emakumeen aurkako indarkeria ez da desagertuko».

Emakunde sariak 1990ean eman ziren aurrenekoz eta ordudanik 60 lagunetik gora saritu dituzte. Izaskun Moiua Emakundeko lehendakari eta zuzendariak adierazi zuenez, hurrengo urtetik aurrera sari bakarra banatuko dute urtero: Berdintasunaren Emakunde saria. Aurten ez dituzte banatu kirol eta publizitate arloko sariak.

> Berria: Gay-Hotsa > HIESAREN AURKAKO HOTSA

• Hiesaren aurkako hotsa
• Euskal Herriko Gay-Les Askapenerako Mugimenduak (EHGAM) aldizkaria kaleratzen hasi da berriz; 'Gay-Hotsa' izena du
• Oarsoaldeko HITZA, 2006-12-05 # Iñaki Berrio

Kalean da berriz ere Gay-Hotsa aldizkaria. 58. zenbakia kaleratu du Euskal Herriko Gay-Les Askapenerako Mugimenduak (EHGAM), tarte luze batez argitaratu gabe izan eta gero. 1977an hasi ziren aldizkaria argitaratzen, baina 1996tik hona aldizkariak ez du argia ikusi berriz ere. Indarberrituta argitaratzen hasi dira eta martxa hartuta datoz. Gainera, datorren zenbakia berezia izango da errenteriarrentzat. Xanti Vicente Altxu herriko EHGAMeko militante ezagunari omen egingo baitiote aldizkari monografiko batean.

Baina, kalean dagoena 58. zenbakia da. 25 urte hiesaren aurka, estigmaren aurka du izenburua. «Azken 25 urteetan zehar hiesari buruz bildutako informazioa biltzen saiatu gara», azaldu dio Oarsoaldeko Hitzari Julen Zabala aldizkariko arduradunak.Aldizkaria Udal liburutegian, Kapitan Etxean edo Mikelazulo Kultur Elkartean eskura daiteke. Eta aitzakia gutxi dago, alea doan ematen baitute. Gainera EHGAMeko egoitzan ere eskura daiteke.

Sarean ere bai
Aldizkaria paperean eskuratu nahi ez duenak badu ordenadoreko panatailan edukiak aztertzeko aukera aparta www.ehgam.org helbidean sartuta. Hiesaren inguruko informazioa, gay mugimenduko informazioa eta beste topa daiteke. Gay-Hotsa aldizkaria jartzen duen tokian klik eginez gero azken alea topa daiteke, eta gainera, ondoan zero zenbakia topa daiteke. 1977ko azaroan argitaratutakoa..

Eta bide batez, Madelon, agur eta ohore jartzen duen tokian klik eginez gero, Altxuren hainbat argazki eta bere heriotzaren ondoren hari buruz idatzitako hainbat artikulu irakur daitezke. Altxuren lagunek idatzitako iritziak eta baita EHGAMeko militanteari egindako agurrak ere.

> Iritzia: Gara > HIESAREN EGUNA EDO BORROKA AMAIGABEA

• Hiesaren Eguna edo borroka amaigabea
• Gara, 2006-12-01 # Editoriala

Urtean egun bakar bat ez dirudi gehiegi normalean larriak eta iraupen luzekoak diren hainbat fenomeno gizartera agertzeko, hurrengo egunean ahanztura ilunenean gelditzen badira. Hala gertatzen da maiz egun horiek ofizial egin eta munduko gobernuen zabarkeria zuritzeko baino balio ez dutenean. Gaur, Hiesaren Mundu Eguna, gogoratzeko eguna da, baina ez dela egun bateko arazoa gogoratzeko eta oihukatzeko eguna da. Badira 25 urte AEBetan lehen hies kasuak agertu zirela. Orduan ezagutarazi zuten gaixotasun hori, garai hartan gehienetan hilgarria, maila guztietan gizarte hipokrisia agerian utziko zuena.

Gizarte osoa ukitzen zuen eta duen gaixotasuna eta, beraz, gizarte osoaren ardura behar zukeena, zenbait «arrisku talderena» balitz bezala ikusarazi zuten. Estatuen administrazioen informazio eskasaren eraginez eta, beraz, ezjakintasunaren ondorioz, bazterkeria eta errefus itzela zabaldu zen, baina ez gaixotasunaren kontra, gaixoen kontra baizik, kalean, lan munduan, eskoletan... Izan ere, hainbat umeren bazterkeria eta mespretxu ikaragarriak ikusi ziren; berdin «arrisku taldeetako» lagunenak, kolektibo osoak kriminalizatzeraino, batez ere homosexualak eta drogazaleak... Jarrera lotsagarri asko ikusi izan dira, eta aipatzekoa da zoritxarrean etekina bilatzen dutenena, esate baterako, multinazionalek generikoen kontra egitea, bizia salgai jarriz.

Gaixotasun ezezagun haren aurrean zenbait herritarren borroka ­betiere administrazioen aurretik­ izan zen gaur egungo egoerara iristea ahalbidetu eta pentsaera aldaketa lortu zuena. Zenbait gizarte mugimenduren ekimenak, hala nola, preserbatiboak banatzea edo xiringak trukatzea, gerora ohikoak eta erakundeek bultzatuak izango ziren, eta bidezkoa da borroka horretan homosexualen erakundeak, besteak beste, nabarmentzea.

Gaur egun, Mendebaldean kasu berri asko agertu ez eta hiesa gaixotasun ia kronikotzat har daitekeenean, mundu osoan kontrolpean edo minimo batean eutsita dagoela ematen du. Hala behar luke izan, baina horrelako dramen bilakaera ere interes ekonomikoak erabakitzen duenez, errealitatea oso bestelakoa da: munduan berrogei milioi lagun daude GIB/hiesak kutsatuta, Hirugarren Mundua delakoan tratamendu egokirik hartu gabe. Urtero hiru milioi hiltzen dira. Eta munduko estatuak, orain arte ahal baino gutxiago egin badute ere, ez dira beren konpromisoak betetzeko gauza. Hiesa, mundu zibilizatuaren hipokrisia agerian jarri duen arazo handia.