2009/07/31

> EHGAM·DOK | EUSKARAZKO DOKUMENTAZIOA


2009/07/10

> Berria: Arrazakeria > GIPUZKOA: MAGREBTARREN AURKA ERRENTERIAN

  • Magrebtarren aurka
  • Auzotarrek azken egunetan egin dituzten protestak «bidegabeak eta zentzugabeak» iruditzen zaizkie etorkinei. Errenteriako Udalak «lasai eta zentzuz» jokatzeko eskatu die Iztietako auzotarrei
  • Berria, 2009-07-10 # Ainara Arratibel . Errenteria
«Ondo ulertzen dut auzotarren haserrea eta mina. Haiek bezainbesteko indarrarekin salatzen dut aurreko asteko sexu-eraso ahalegina. Baina ez zait bidezkoa iruditzen gurekin egiten ari direna». Modou Diopen hitzak dira, Errenteriako Iztieta auzoan (Gipuzkoa) 17 urte daramatzan etorkinarenak. Auzoko mintzaleku batean lan egiten du, eta «tristuraz» ikusten du hainbat etorkinen saltokien aurrean bizilagunak egiten ari diren protestak. Auzo elkartetik protestak ez direla «arrazakeria kontua» diote. Baina etorkinen artean beldurra eta kezka dira nagusi.

Aurreko astean ustez etorkin adingabe batek emakume bati sexu erasoa egiten ahalegindu ondotik hasi zituzten auzotarrek protestak. Egunero, iluntzean, etorkinen hainbat saltokiren aurrean elkarretaratzeak egin dituzte. SOS Arrazakeriak salatu duenez, Alde hemendik!, Joan zaitezte zuen herri madarikatura! eta halako irain eta mehatxuak entzun behar izan dituzte. Atzo, gainera, manifestazioa egin zuten: Iztieta-Ondartxo: Indarkeriarik gabeko auzo seguru batengatik lelopean. Ehunka lagun bildu ziren, baina oraingoan isilpean egin zuten bidea. Tartean baziren hainbat magrebtar.

Protestak aurrean izan dituen saltokietako bat da Eissa mintzalekua. Ahmed Eissak zazpi urte daramatza bertan lanean. Duela 14 urte iritsi zen Marokotik Errenteriara. «Ulertezina» iruditzen zaio auzotarren jokabidea. «Oso gaizki» daudela dio. «Etorkinen batek zerbait gaizki egin badu, ordain dezala. Baina guk ez dugu ezer egin. Zergatik ordaindu behar dugu guk haiek egindakoa?».

Diop bat dator horrekin. «Gustura eta zalantzarik gabe» hartuko luke parte sexu erasoaren ahalegina salatzeko protesta batean, baina garbi dauka egun hauetako elkarretaratzeen helburua ez dela hori. «Nola hartuko dut parte nik etorkin guztiak alde egiteko eskatzeko protestetan?».

Jada hasi dira igartzen egun hauetan gertatzen ari denaren lehen ondorioak. «Azken egunotan jende gutxiago dabil mintzalekuan. Protestak ikusita, jendeari beldurra ematen dio sartzea. Aurreko batean, adibidez, mintzalekutik atera zen emakume bati oihuka eta joka eta hasi zitzaizkion. Beldur gara ez ote den zerbait larriagoa gertatuko».

Horrek eta krisi ekonomikoak gogor zigortu ditu saltoki horiek. «Guretzat ere urte gogorra izaten ari zen, eta honekin are okerrago jarri zaizkigu gauzak», azaldu du Eissak. Batzuek saltokiak ixtea ere aztertzen ari dira. Egoera hori guztia kontuan hartuta, neurriak hartzeko eskatu diote Udalari. «Elkarrizketa da bidea», Diopen hitzetan.

Auzotarren artean iritziak askotarikoak dira. Mintzalekutik gertu igaro den bikote batek ez ditu protestak ulertzen: «Alabarekin maiz sartzen gara mintzalekura gozokiak erostera, eta jende zoragarria da». Neurrigabea iruditzen zaie azken egunetan auzoan ibilitako ertzain eta udaltzain kopurua.

Badira, ordea, protesten alde daudenak. «Maiz egoten dira kola esnifatzen, eta istiluak sortzen. Larunbat gauetan, adibidez, taberna asko itxi egin behar izaten dituzte istiluen beldur. Duela gutxi, adibidez, paperontziak puskatzen aritu ziren», adierazi du auzoko emakume batek.

Auzo elkarteak dio «bat-batean» sortu zela protestak egiteko ideia. «Giroa aspalditik zegoen gaiztotuta auzoan», dio auzo elkarteko Miguel Harinak. «Droga trafikoa, lapurretak, erasoak... Auzotarrak beldurrez daude. Adineko jendea beldur da gaueko bederatzietatik aurrera kalera ateratzeko, eta baita gazteak ere».

Jendea «nekatuta eta nazkatuta» dagoela dio Harinak. «Eskubide eta askatasun osoa du jendeak protesta egiteko. Garbi gera dadila, gainera, protestak ez ditugula etorkinen saltoki guztien aurrean egiten, zehatz batzuetan baizik. Arrazistak garela diote askok, baina gure helburu bakarra auzoan genuen bizi-kalitatea eta ongizatea berreskuratzea dira». Udalari ere neurriak hartzeko eskatzen diote: «Bada garaia zerbait egitea».

Atzoko manifestazioarekin amaitutzat eman dituzte protestak, baina iragarri dute gertutik jarraituko dituztela Udalak eta Eusko Jaurlaritzako Herrizaingo Sailak iragarritako neurriak.

Udalaren eskaria auzotarrei
Errenteriako Udaleko Bozeramaileen Batzordeak agiria onartu zuen atzo azken egunetako gertaerei buruz. «Lasaitasunez eta zentzuz» jokatzeko eskatu diete auzotarrei. «Arazoa ez da immigrazioa, delinkuentzia baizik. Bidegabeak izan daitezkeen ondorioak ez ateratzeko eskatzen diegu auzotarrei», dio agiriak.

Udal ordezkarien aburuz, Iztieta auzoa beti izan da kulturen arteko bizikidetzaren eredu. Duela hamar urte zabaldu zen mezkita jarri dute horren adibide. «Bizikidetza, ordea, gaiztotua dago auzoko lasaitasuna eta bakea apurtzera etorri diren gaizkile batzuengatik». Udalaren helburua «auzotarren segurtasuna bermatzea eta normaltasun soziala berreskuratzea» dela jasotzen du agiriak.

Magrebtar zenbaitek gaur manifestazioa egingo dute
Auzoan gertatzen ari diren liskar eta lapurreten aurka agertu dira Iztietako magrebtarrak ere. Atzoko manifestazioarekin ez zutela bat egingo adierazi zuten haietako batzuek, etorkin guztiak erruduntzat jo dituztelako. Horregatik, aparte egingo dute protesta, gaur, 15:30ean, auzoko mezkita aurrean.

806
Iaz Hego Euskal Herriko gizarte zerbitzuek jaso zituzten eskariak. Hego Euskal Herriko gizarte zerbitzuek seniderik gabeko etorkin adingabeen 806 eskaera jaso zituzten iaz. Bizkaian 440 jaso zituzten, Gipuzkoan 225 eta Araban 141. Nafarroan ez zuten eskaririk izan.

Lasaitasuna eskatu du Markel Olano ahaldun nagusiak
Gipuzkoako ahaldun nagusi Markel Olanok adierazi du xenofobia joerak igarri dituela Errenteriako Iztieta auzoan (Gipuzkoa) gertatzen ari diren protesta ekintzetan. Protesta egitea zilegi dela, baina jokabide horiek ez direla «onargarriak» nabarmendu du Olanok, eta lasaitasunerako deia egin du.

Urretxun eztabaida hasiko dute, bizikidetza hobetzeko
«Jatorri ezberdineko pertsonek elkar onartzea lortu, eta horrela bizikidetza hobetu nahian», eztabaida prozesua hasiko dute Urretxuko Udalak eta Anitzak elkarteak. Oraingoz, herriko taldeekin harremanetan jarri da Anitzak, Urretxun zer-nolako migrazio prozesuak dauden aztertzeko.

%9,93
Errenteriako delituetatik, Iztietan gertatzen direnen ehunekoa. Iztieta auzoan Errenteriako biztanleen %10 bizi dira -3.500 herritar-; Ertzaintzaren arabera, berriz, Errenterian izan diren delitu eta arau-hausteen %9,93 auzo horretan izan dira. Iaz %11,92 izan ziren.

%13
Immigrazioa arazotzat daukatenen ehunekoa. Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako herritarren %13k arazotzat jotzen dute immigrazioa, Ikuspegi immigrazioaren behatokiaren 2008ko txostenaren arabera. Ehunekoa igo egin da urtebetean; 2007an, %7 ziren.

Aralar: «Iztieta auzoa hondatzen utzi du Udalak»
«Iztieta auzoa hondatzen utzi du Udalak», Aralarren arabera, eta giroa txartu aurretik uste du erakundeek «lehenbailehen» hasi behar dutela lanean. Gizarte eragileen eta udal gobernuaren arteko elkarrizketaren alde egin du; aldiz, kontrola zorroztea eta txabolak botatzea ez dela konponbidea adierazi du.

  • Peio Aierbe . SOS Arrazakeriako kidea : «Ez dira gaizkile»
  • Beerria, 2009-07-10 # Mikel Peruarena . Donostia
«Kanpotik ikusita sexu eraso bati lotutako arazoa dirudien arren, kontua konplexuagoa da». SOS Arrazakeriako kide Peio Aierbe (Donostia, 1950) kezkaz ari da ikusten Errenterian (Gipuzkoa) gertatzen ari dena. Droga trafikoa eta prostituzioa aspaldiko arazoak dira Iztieta auzoan. «Batzuk benetako arazoak dira», onartu du Aierbek. Baina arazoen errua eta ardura marokoarren komunitateari egotzi diete auzotarrek. «Gizartearen planteamenduak ez dira xenofoboak; aniztasuna-eta onartzen dira diskurtsoan, baina istiluak agertzen direnean betiko dinamikak ateratzen dira», nabarmendu du Aierbek. Donostian gertatu zen antzekorik. Igeldon (Gipuzkoa), berriz, zenbait herritarrek adingabeentzako zentroari su eman ziotela oroitarazi du. «Xenofobia dinamika kezkagarriak sortzen ari dira», ohartarazi du.

Aierbe Euskal Herriko Unibertsitatearen udako ikastaroetan izan zen atzo, Donostian. Helmugako herrialdean erreferentzia heldurik ez duten adingabe migranteak hitzaldia eman zuen. Aierberen ustez, Administrazio publikoak ez du «bere esku dagoena» egiten adingabe etorkinen eskubideak bermatzeko: «Zabaldua dago honako hau: ondo funtzionatzen badugu, etorriko dira izugarri pila [migratzaileak], deialdi efektua izango du».

Araba, Bizkai eta Gipuzkoako Arartekoak iaz, adingabeentzako zentro batean aurkitu zuen egoera jarri du adibide gisa: hamabost lagunentzako lekuan ia 50 zeuden; herri hartako Udalak ez zien erroldatzen utzi gehienei; gehienez ere, zentroan bi hilabete egon baldin balitezke ere, batzuek urte erdia zeramaten bertan... Neurri batzuk hartzea oso erraza litzatekeela adierazi du Aierbek: paperak arauz jartzea, edo ikasketak egiten uztea, adibidez -adingabe batzuei ez diete ikasketa bereziak egiten uzten-. Administrazioek «inprobisatu» egin dutela eta arazoaz «libratzen» saiatu direla salatu du. Zerbitzuak pribatizatzeak ere ez du onik egin, Aierberen ustez.

Kanporatzea helburu
Adingabeei buruzko lege eta arauek «errespetua» adierazten diete nerabeei, Aierberen hitzetan, «baina mehatxupean daude lege horiek». Espainiako Atzerritarren Legean, esaterako, «irizpide orokorra hemendik kanporatzea da, ez adingabearen interesa bermatzea». Legeak lege, «atzerritar modura ikusten ditugu, adingabe modura ikusi baino lehen», Aierbek dioenez. Atzerritarren Legeak adingabeak kaleratzeko bidea erraztu duela, eta foru aldundiak horrekin bat agertu direla salatu du Aierbek.

Aierbek azaldu duenez, «gatazkatsutzat» jotzen diren gazte batzuk SOS Arrazakeriaren egoitzan egonak dira. «Ez dira gaizkile, ez dute inor hil», adierazi du. «Gaztetxo bakoitza mundu bat da», Aierbek dioenez, eta arreta berezia behar du bakoitzak: «Interbentzioa egiten saiatu behar da; ezin da esan betiko galdu direla». Aierberen hitzetan, beharrezko da «tresnak jartzea eta eskubideak errespetatzea, eskubideak baitira, ez pribilegioak. Egin litekeen txarrena politika berarekin jarraitzea da, nahiz eta jakin horrek ez duela funtzionatzen. Penagarriak dira emaitzak».

2009/07/09

> Berria: Indarkeria > GIPUZKOA: ERRENTERIAKO UDALAK POLIZIA GEHIAGO BIDALTZEKO ESKATU DU

  • Errenteriako Udalak polizia gehiago bidaltzeko eskatu du
  • Magrebtar etorkinak Iztieta auzoko «segurtasun ezaren» erantzule egin dituzte bertako bizilagunek
  • Berria, 2009-07-09 # Erredakzioa . Donostia
Emakume bati sexu erasoa egiten saiatzea leporatuta, gazte magrebtar bat atxilotu zuten iragan asteburuan, Errenteriako Iztieta auzoan (Gipuzkoa). Ordutik, etorkin komunitate horren denda eta tabernen aurrean bilkurak eta manifestazioak egiten ari dira egunero bertako bizilagunak, etorkinek auzora «segurtasun eza» ekarri dutelakoan. SOS Arrazakeriak salatu duenez, mehatxu eta eraso «arrazistak» egon dira elkarretaratze horietan. Errenteriako Udalak, ordea, beste ildo batetik jo du: Ertzaintzaren presentzia areagotzeko eskatu dio Eusko Jaurlaritzako Herrizaingo Sailari, eta etorkinen zein haien denden dokumentazioa zorrozki kontrolatuko duela iradoki du.

«Iztieta auzoan bizi den komunitate magrebtarra langileez eta bizilagunekiko begirunea duten pertsonez osatuta dago gehienbat», dio hasieran Udalak igorritako prentsa oharrak. Ondoren, ordea, azken urteotan «etorkin gizalegegabeen eta gaizkileen» kopuruak gora egin duela erantsi du. Tartean seniderik gabeko etorkin adingabeak aipatu ditu Udalak; haien zaintza Gipuzkoako Foru Aldundiaren eskumena dela eta, Maite Etxaniz Gizarte Politikarako diputatuarekin bilera eskatuko du Udalak.

Edonola ere, «herritarren segurtasuna bermatzeko», azken hilabeteotan neurriak hartu dituela azaldu du Joaquin Acosta jarduneko alkateak. Ertzaintzaren eta Espainiako Poliziaren laguntza izan du, «bai inguruan polizia gehiago edukitzeko, bai Atzerritarren Sailaren esku hartzea lortzeko, beharrezkoa izan den kasuetan». Neurrion emaitzak ere eman ditu: etorkinak aberriratzeko bost txosten abiatu dira, eta hiru pertsona zuzenean aberriratu ditu. Prentsa oharrak ez du aipatzen bertako bizilagunek segurtasun arazorik eragin duten ala ez.

Ildo horretan, Udaleko Hirigintza Sailak «merkataritza lokal batzuetan» ikuskatze teknikoak egingo dituela iragarri du. Hala, lokal horien irekiera baimenak eman zireneko baldintzak ez direla aldatu ziurtatu nahi duela adierazi du Udalak. «Edonola ere, hirigintza arauak zorrozki aplikatuko dira, bizilagunei eragozpenak eragiten dizkieten jarduerak ekiditeko», gaineratu du.

Era berean, «neurri prebentibo gisara, Iztietan Ertzaintzaren presentzia handitzeko konpromisoa» hartu du Jaurlaritzako Herrizaingo sailburu Rodolfo Aresek, jarduneko alkatearekin izandako elkarrizketan. Udaltzaingoak Iztieta auzoan duen patruilaren gaueko txanda ere bikoiztuko du Udalak.

Gaur, Errenteriako Udaleko Bozeramaileen Batzordea elkartuko da, eta auziari buruzko instituzio adierazpena egingo du. Halaber, Iztietako auzolagunekin bilduko da Udala datorren astean.

2009/07/08

> Berria: Indarkeria > 19 URTEKO MUTIL BAT ATXILOTU DUTE ERANDION, NESKA BATI SEXU ERASOA EGIN DIOLAKOAN

  • 19 urteko mutil bat atxilotu dute Erandion, neska bati sexu erasoa egin diolakoan
  • Berria, 2009-07-08
Ertzaintzak 19 urteko mutil bat atzeman du Erandion (Bizkaia), ekainaren 28an herri hartan bertan emakume bati sexu erasoa egin ziola leporatuta. Biktimak berak sartu zuen parte. Honen arabera, goizeko bostak aldera etxera zihoala egin zion eraso mutilak, bularrak eta ipurmasailak ukituz. Emakumezkoak ihes egitea lortu zuen, ustezko erasotzaileari butzada emanda. Ertzaintzak ikerketa abiatu zuen, eta mutila atxilotu du.

> Berria: Indarkeria > BIKTIMEN MEMORIA

  • Biktimen memoria
  • Hedabideek genero indarkeria nola lantzen duten aztertu dute Sortzen-ek eta Kazetarion Berdinsareak; hildako andreen bizitzei buruz behar baino gutxiago kontatzen da, haien ustez.
  • Berria, 2009-07-08 # Maite Asensio . Bilbo
Asko dakigu haien hilketez, baina ezer gutxi haien bizitzez. Genero indarkeriaren biktimei buruz hedabideetan agertzen den informazioaren inguruko kezkak bultzatuta, Hego Euskal Herrian, Espainian, Galizian eta Herrialde Katalanetan 2008an izandako hilketen albisteak aztertu ditu Sortzen aholkularitzak, Zer dakigu haien hilketei buruz? lanean. Sortzen-eko kide Norma Vazquezek azaldu du «biktimen memoria historikoa eraikitzeko» asmoa zutela: «Zifren atzean zer zegoen jakin nahi genuen; emakume horien aurkako indarkeria zein neurritan izan zen haien zapalkuntzaren kontrako borrokaren ondorio». Baina informazio gutxi aurkitu dute horren inguruan.

Azken hamar urteotan, hedabideek genero indarkeria ikusgai egin izana txalotu du Vazquezek, baina arazoa ez dela sakon aztertzea deitoratu du ondoren: «Tratu txarrak jasaten dituzten emakumeak ideia gisara agertzen dira, guztiak berdinak izango balira bezala, otzanak... Biktimen mendekotasuna nabarmentzen da, baina ez zaie aitortzen bizimodua aldatzeko egin duten ahalegina».

Izan ere, Vazquezek uste du egun genero indarkeriaren ondorioz hildako andre askok jabekuntza prozesua abiatu zutela, eta, hain zuzen, emakumeei tradizioz egotzitako genero rolak hausten saiatzeagatik hil zituztela. «Hildakoaren ametsen eta grinen berri eman beharko genuke, hari buruzko erretratu hurbila egin, genero indarkeriaren biktima haien lagun izan zitekeela pentsa dezan irakurleak», gaineratu du Lucia Martinez Odriozola kazetariak. Genero ikuspegia duten kazetarien euskal sareko, Kazetarion Berdinsareako, kide da Martinez Odriozola.

Hilketen berri ematen duten albisteak aztertuta, joera «arriskutsuak» antzeman dituzte hedabide batzuetan. Besteak beste, hilketak gertakari soiltzat agertzen dituzte askok, genero desberdintasunetan oinarritu ordez. «Baina genero indarkeriaren ondorizko hilketa bat ez da ezustean gertatzen den zerbait», Martinez Odriozolaren arabera: «Tratu txarrak ematen dituzten gizonek hori ikasten dute gizartearen barruan, baliabide asko dituzte horretarako». Haren iritziz, badago emakumeak errudun bihurtzeko joera, «salaketarik jarri ez zutela, edo urruntze agindua hautsi zutela esanez».

Halaber, adituen iritzirik ez da ia agertzen; bai, ordea, lekukoenak, edo auzolagunenak, gehienetan harridura agertzen dutenak, edo erasotzailea gizon «ontzat» deskribatzen dutenak. Iritzi horiek plazaratzea gaitzetsi du kazetariak: «Ezin dugu hiltzaile bat, gehienetan hilketa egin duela aitortu duena, igogailuaren atea irekitzen duen aingerua bailitz bezala aurkeztu». Alde horretatik, Sortzen-en ikerlanak adierazten du ia albiste guztietan agertzen dela biktimaren adina, hilketa non izan zen, zein arma erabili zuen, edo nork eman zuen abisua; aldiz, albisteen %24k baino ez dute aipatzen erasotzaileak aurrekaririk zuen edo ez.

Jatorria, «esanguratsua»
Era berean, genero indarkeriaren biktimak etorkinak direnean, albisteari eman ohi zaion tratua gaitzetsi du Vazquezek: «Immigrazioa kriminalizatzeko beste modu bat da, etorkinek mendekotasun handiagoko jokabide kulturalak ekarriko balituzte bezala. Etorkin askok ez dute salaketarik jartzen, ez dutelako hizkuntza ezagutzen, ez dutelako hemengo legeen berri... Aldiz, emakume etorkinak kultura atzeratu batetik datozela eta ergelagoak direla zabaltzen da». Martinez Odriozolak uste du biktimen jatorria «esanguratsua» dela egoera batzuk azaltzeko; adibidez, «bakarrik migratzean, emakumeak abiatzen duen jabekuntza prozesua». «Baina ez da inola ere titulura eraman beharreko datua», erantsi du.

Edonola ere, Sortzen-eko eta Kazetarion Berdinsareako kideen ustez, ezin uka daiteke hedabideek gizartean duten garrantzia. Komunikabideek plazaratzen dituzten arazoak, gizartean eztabaidagai eta kezka bihurtzen dira. Horrela azaldu du Martinez Odriozolak: «2004ko abenduan, [Espainian] genero indarkeriaren aurkako legea onartu zenean, eztabaida sutsua izan zen hedabideetan. Espainiarren kezkak neurtzen dituzten inkestetan, %2tik %6ra handitu zen genero indarkeria. 2004an 72 emakume hil ziren estatuan genero indarkeriaren ondorioz, eta 2005ean 56. Bada, kezka hark bizitza salbatu zien hamalau emakumeri».

> Berria: Indarkeria > LAFFAGERENTZAKO JUZTIZIA ESKE

  • Laffagerentzako justizia eske
  • Urtea bete zen atzo Nagore Laffageren gorpua Orondritzen agertu zenetik. Hilketa bere gain hartu zuen Diego Yllanes Iruñeko kartzelan dago preso, udazkenean hasiko den epaiketaren zain.
  • Berria, 2009-07-08 # Naiara Elola / Mikel Peruarena
Sanferminak hasi dira, baina Asun Casasola Nagore Laffageren amarenak iaz izan ziren azkenekoak. Harrezkero ez dela bizi dio, alabaren heriotza onargaitza egiten zaiola. Azken egunak oso gogorrak izan dira Casasolarentzat. 2008ko ekainaren 27an ikusi zuen azken aldiz alaba. Ezin du egun hura ahaztu. Negarrari eutsi ezinik, «Nagorek izugarrizko gogoa zuen bizitzeko, eta begira orain», esan du. Ez du argi nondik ateratzen duen indarra, justizia lortzeko antsiatik agian: «Psikologikoki zisko eginda nago, egunero oroitzen naiz Nagorerekin».

Iazko uztailaren 7ko goizaldean hil zuten Nagore Laffage, Iruñean erizaintza ikasketak egiten ari zen 20 urteko irundarra. Gorpua Orondrizko (Nafarroa) bizilagunek aurkitu zuten herri inguruan, plastikozko poltsetan bilduta, sanferminetako ohiko jantzi zuri-gorriekin soinean eta hatz bat moztuta. Autopsiak argitu zuenez, itota hil zen Laffage; buruan ere kolpeak zituen, eta indarkeria nozitu zuelako arrastoak.

Foruzainek eta SOS Nafarroan bazuten ordurako zerbaiten susmoa. Ikerketaren arabera, hil aurretik 112 telefono zenbakira deia egin zuen Laffagek. Hilketa bere gain hartu zuen Jose Diego Yllanesek, berriz, lagun bati aitortua zion, ordurako, eta lagun hark ere parte emana zuen. Foruzainek uztailaren 8an bertan, goizaldeko ordubatak aldera, atxilotu zuten Yllanes. Haren gurasoen Erroko (Nafarroa) etxean atzeman zuten, Laffageren gorpua agertu zen lekutik hurrean. Ikerketaren arabera, Yllanesek Iruñean hil zuen Laffage, Antso Ramirez kaleko bere pisuan, eta autoan eraman zuen Orondritzera.

«Mutil horrek egindakoa ordaindu egin beharko du», adierazi du Casasolak. Ezinegona dute Laffageren senideek. Uda aurretik hasi behar zuen epaiketak, baina iraila amaiera edo urria hasiera arte atzeratu da. Epaiketan justizia egingo dela uste du Casasolak, baina zalantza gailentzen zaio; defentsako abokatuak lekuko berriak aurkeztu ditu.

Epaiketa, udazkenean
«Yllanesen espetxe zigorra 20 urte baino txikiagoa bada, ez dut ulertuko; mutil hotza eta kalkulatzailea da», adierazi du Casasolak. Zigor eskaera hori egin du Nafarroako Auzitegi Nagusiko Fiskaltzak Yllanesentzat. Hasieran giza hilketa leporatu zion -10 eta 15 urte arteko kartzela zigorra du delitu horrek-, baina eskaera egiteko unean, Yllanesek erailketa egin zuela adierazi zuen fiskalak. Erailketa delituetan hiltzailearen azpikeria nabarmentzen da, eta 20 urteko espetxe zigorra du.

Ekainaren 3an, ahozko epaiketa abiatzea erabaki zuen Iruñeko Instrukzioko 1. Epaitegiak. Yllanesek erailketa eta gorpuen profanazio delituak egin zituelako susmoa hartu zuen epaileak. Yllanes aurrez pentsaturik eta arriskurik gabe aritu zela nabarmendu zuen, gainera; Laffage kordea galduta eta bere burua defenditzeko aukerarik gabe zegoela zehaztu zuen epaileak.

Akusazioek aurkeztutako kontakizunak eta zigor eskaerak Fiskaltzak egindakoen antzekoak dira. Irungo eta Iruñeko Udala, Gipuzkoako Batzar Nagusiak, Nafarroako Berdintasunerako Institutua eta Laffageren ama, aita eta anaia aurkeztu dira akusazio gisa. Irungo Udalak 17 urteko espetxe zigorra eskatu du Yllanesentzat, gainerako akusazioek 20 urteko zigorra. Fiskaltzak Laffageren senideentzako 450.000 euroko kalte-ordaina eskatu du, bestalde. Yllanesen aurkako zigor eskaerekin eta akusazioen kontakizunekin ez dagoela ados agertu du defentsako abokatuak.

Yllanes, 27 urteko iruindarra, Nafarroako Unibertsitate Klinikoan psikiatra zen. Casasolak askotan ekarri du hori gogora, eta psikiatra gisa lan egiteko debekua ezartzea ere galdegin izan du. Haren ustez, ezinezkoa da, «halako pertsona bat», lan horretan aritzea. Yllanesek bere gain hartu zuen hilketa iazko uztailaren 10ean Agoizko (Nafarroa) epailearen aurrean. Barkamena eskatu zuen orduan, haren familiak ere berdin egin zuen, «erabateko tragedia» izan zela onartuta. Casasolarentzat ez da aski, ordea. «Ez dira ez dei bat, ez eskutiz bat ez telegrama bat igortzeko gai izan. Nire iritziz, haiek uste dute lehen mailako familia direla, eta gu, berriz, bosgarren mailakoa».

Laffageren senideek, baina, babes handia jaso dute urtebete honetan. Hilero elkarretaratzeak egin dituzte, txandaka, Irunen (Gipuzkoa) eta Iruñean, eta 80.000 sinadura bildu dituzte, «justizia» eskatuz. Hilketaren urteurrenerako ere, hainbat ekitaldi egin dituzte. Larunbatean Iruñeko Vinculo plazan elkartu ziren, Egia, justizia eta memoria lelopean, eta omenaldi sentitua egin zioten Laffageri. Atzo iluntzean, berriz, kontzentrazioa egin zuten Irunen.

Justizia, hori da Carmen Casasolaren bizitzak duen zentzua; hamaika aldiz errepikatu du Nagore Laffagek «justizia» izan behar duela. Justizia, zigorra betetzea da Casasolarentzat: «Hiltzen duenak ordaintzea nahi dugu». Gizonezkoen eta emakumezkoen arteko berdintasuna ere aldarrikatu du Casasolak: «Gizonezkoak eta emakumezkoak berdinak gara, eta errespetatu egin behar gaituzte; gizarteak ohartu behar du emakumeen aurkako jazarpenak ezin duela jarraitu».

EITBn alarde «baztertzailea» ez sustatzeko eskatu dute
Aralarrek eskaera egin dio Eusko Jaurlaritzako Kultura sailburu Blanca Urgelli, EITBk Irungo (Gipuzkoa) alardean izan zuen jarrera azal dezan. Aralarren esanetan, «alarde baztertzaileari gehiengoaren alarde tradizionala» deitu zion EITBk, eta ez zion lehentasunezko tratamendurik eman alarde mistoari.

13.000
Genero indarkeriaren biktimentzako etxeetarako aurrekontua Amurrion. Amurrioko Udalak (Araba) eta Arabako Diputazioak hitzarmena berritu dute, genero indarkeriaren biktimek Amurrion «etxe zubia» izan dezaten. 13.000 euroko aurrekontua du egitasmoak.

Laffage sendia babestu dute PSE-EEk eta Rafaela Romerok
«Nagore Laffageren hiltzailea zigorgabe ez gelditzea eta justizia egitea» eskatu dute PSE-EE alderdiko Gipuzkoako 16 batzarkideek. Atzo Irunen Laffagerentzako justizia eskatzeko elkarretaratzeaan izan ziren. Gipuzkoako Foru Aldundiko parlamentuko presidente Rafaela Romero ere ekitaldian izan zen.

Sexu erasoak arrazarekin ez lotzeko galdegin dute
Aurreko astean sexu erasoa jaso zuen emakume batek Errenterian (Gipuzkoa). Eraso hura salatzeko, elkarretaratzea egin zuten herenegun. SOS Arrazakeriak salatu du immigratzaileen aurkako joera zabaldu dela herrian. Bi jazoerak bereizteko eskatu dute, eta «eraso sexistek eta arrazistek» ez dutela zuribiderik adierazi.

Laffagetarrei «maitasuna» adierazi diete Orondritzen
Orondrizko (Nafarroa) herritarrek protesta egin zuten igandean, Laffageren hilketa gaitzetsi eta haren sendiari «maitasuna eta laguntza» eskaintzeko. 200 lagun elkartu ziren, Erroibarko Laurentxi elkarteak deituta. Justizia egiteko eskatu dute, «inork ez diezaion inoiz beste norbaiti minik egin generoagatik».

Andre bat behartzea egotzi eta gizon bat atxilotu dute
Getxon (Bizkaia) gizon bat atxilotu zuten udaltzainek herenegun gauean. Metroko zaindari bat eta oinezko bat jotzea eta, Leioan (Bizkaia), andrazko bati sexu erasoa egitea egotzi diote. Getxoko udaltzainek lehen erasoen berri izan zutenean, erasotzailearen bila hasi eta Lamiakoko geltokian aurkitu zuten.

2009/07/03

> Berria: Despenalizazioa > HOMOSEXUALITATEA ZIGORTZEN DUEN ARTIKULUA INDARGABETU DUTE INDIAN

  • Homosexualitatea zigortzen duen artikulua indargabetu dute Indian
  • Britainiarren kolonizazio garaitik Indian indarrean zegoen homosexualak zigortzeko Kode Penaleko artikulua indargabetu zuen atzo Delhiko Goi Epaitegiak. Isun bat eta hamar urteko espetxealdiarekin zigortzen zuen artikulu horrek homosexualitatea.
  • Gara, 2009-07-03
Delhiko Goi Epaitegiak sexu bereko adin nagusikoen arteko harremanak despenalizatu zituen atzo. Hala, kolonialismo britainiarretik jasotako eta 150 urtez indarrean izan den diskriminazio historikoa bertan behera utzi dute. Atzo arte delitua zen homosexualitatea Indian.

1860an indarrean sartu zen Indiako Kode Penalaren 377. artikuluak homosexualen harremanak zigortzen zituen, batez ere sodomia. Atzoko epaian, berriz, artikulu hau Indiako Errepublikaren Konstituzioaren aurkakoa dela nabarmentzen da.

«Ezin da ahaztu bazterkeria pertsona guztien duintasunaren oinarri den berdintasunaren antitesia dela», adierazi dute epaileek.

Orain arte, Kode Penalak «naturaren kontrako jardueratzat» jotzen zuen homosexualitatea eta isun bat eta hamar urteko espetxe zigorra ezartzen zuen. Normalean legedia aplikatzen ez bazen, gay eta lesbianen eskubideen aldeko taldeek poliziek mehatxu ugari egin izan dizkietela salatu dute maiz.

Hala ere, Delhiko Goi Epaitegiaren epaiak ez du India osoan eraginik. Dena den, epaileek homosexualen aurkako artikulua adin nagusikoen arteko harremanetan India osoan aplika ez dadin eskatu dute, Tripti Tandon abokatuak France Presseri esan zionez.

«Oraingoz, epaia soilik Delhin izango da indarrean, baina bere garrantzia izugarria da eta erreferentziala izango da herrialdeko txoko guztietan», nabarmendu zuen Gautam Bhan gay militanteak.

ONUSIDAren txaloak
Delhiko epaia oso garrantzitsua dela adierazi zuen Nazio Batuen Hiesaren aurkako Programak (ONUSIDAk), eta horri esker homosexualak eta eritasun hau pairatzen dutenak ez direla ezkutuan bizitzera beharturik izango.

«Mundu osoan aurrekaritzat jo daiteke Indiakoa», adierazi zuen ONUSIDAko Susan Timberlakek. «Egun, 80 herrialdetan zigortzen dute homosexualitatea. Homofobia giza eskubideen urraketa da gizonezkoekin sexu-harremanak dituzten gizonezkoentzat, transexualentzat eta lesbianentzat», adierazi zuen Timberlakek Genevan izandako prentsaurreko batean. Egoera honek VIH birusa duten pertsona ugarik beharrezko duten mediku arreta ez jasotzea du ondorio», gaineratu zuen Timberlakek. Egun 2,5 miloi pertsonak du hiesa Indian.

2009/07/02

> Berria: Alardeak > IRUNEN ALARDE BAKAR, PUBLIKO ETA MISTOA IZATEAREN ALDE AGERTU DA ARALAR

  • Irunen alarde bakar, publiko eta mistoa izatearen alde agertu da Aralar
  • San Martzial egunean ustez bikotekideak zauritu zuen emakumea Bidasoa ospitaletik atera eta etxean da
  • Berria, 2009-07-02 # Erredakzioa . Donostia
Irungo alardean atzo iluntzean izan ziren istiluak gogor salatu ditu Jon Abril Aralarreko koordinatzaileordeak. Goiza lasai igaro bazen ere, iluntze aldera alarde mistoko kideen aurka Kale Nagusia zeharkatzean izandako istiluek zipriztindu zuten eguna. Aralarrek kritikatu du komunikabideek eta instituzioek behar besteko oihartzunik ez ematea istiluei.

Liskarretan Udaltzaingoak eta Ertzaintzak ere esku hartu zuten, eta alarde parekideko kideen hitzetan, udaltzainek gogor eraso zieten. Irungo Udalak zein bestelako instituzioak «normaltasun itxura saldu» nahi izan dutela salatu du Abrilek. Irungo Udalari eskaera egin dio: «Emakumeen aurkako erasoei aurre egiten lidergoa har dezala, urte gehiegitan luzatzen ari den gatazka konpontzeko». Etorkizunean egin beharreko urratsen inguruan, berriz, emakumeen aurkako erasoak alde batera utzi eta jaietarako «alarde bakarra, publikoa eta mistoa» egiteko eskatu dio Irungo Udalari Aralarrek.

Eraso egin zioten andrea, onik
Irunen, San Martzial egunean bikotekideak eraso bide zuen emakumea etxean da; ia bi egun pasatu ditu Bidasoa ospitalean (Hondarribia). Ustezko erasotzaileak botila hautsi batekin zauritu zuen lepoan eta buruan. Zauri hori dela eta, tendoi batean ebakuntza egin behar izan diote, baina, Osakidetzak jakinarazi duenez, «oro har, ongi dago emakumea».

Herenegungo eraso sexista gaitzetsi eta salatu dute instituzio publiko, alderdi politiko eta herri mugimenduko hainbat eragilek. Hala nola Eusko Jaurlaritzako Genero Indarkeriarako Zuzendaritzak, Gipuzkoako Batzar Nagusietako Presidentziak, PSE-EEk, EBk, EAk, Aralarrek eta Bilgune Feministak. Bilgune Feministak deituta, elkarretaratzea egin zuten hainbat herritarrek Irunen. Azkenaldian herrian izandako erasoak salatu zituzten, eta, era berean, Irungo Udalari emakumeen aurkako indarkeriaren aurka neurri zehatz eta eraginkorrak hartzeko eskatu zioten.

> Elkarrizketa: Monika Martinez > "NORMATIK ATERATZEAN DEN GUZTIA ZIGORTUTA IZANGO DA"

  • Monika Martinez . Psikologia lizentziaduna: «Normatik ateratzen den guztia zigortua izango da»
  • Eskolan jazarpen homofobikoak duen eragina aztertzen, eta aniztasunean nola hezi argitzen ari dira UEUko udako ikastaroetan.
  • Berria, 2009-07-02 # Mikel Peruarena . Eibar
Nerabeen %73,99k ikusi dituzte beste nerabe batzuk gazte homosexualei irain egiten; eta nerabe homosexualei emandako jipoien testigu izan dira %53,32. Gehitu elkarteak Donostian egin, eta urte hasieran aurkeztu zuen ikerketa baten emaitzetako batzuk dira. Jazarpen homofobiko hori aztertzen, eta nola aurre egin dakiokeen eztabaidatzen ari dira UEU Udako Euskal Unibertsitateko udako ikastaroetan, Eibarren. Atzo hasi ziren udako ikastaroak, eta Bullying homofobikoa: nola ekidin sexu aniztasunarekiko diskriminazioa gazteengan? ikastaroa ematen ari da Monika Martinez (Donostia, 1982) psikologoa bertan. Argi du ikastetxe batetik bestera oso egoera ezberdinak daudela, baina arazoa oso larria dela nabarmendu du.

Zer datu daude eskoletako jazarpen homofobikoari buruz? Zenbaterainokoa da arazoa?
Nerabeen artean, guretzako, larritasun oso-oso handia du. Ez bakarrik homosexualekin, baizik eta bere genero rolari eusten ez dioten pertsonekin. Guretzako, arazo larria hori da, berdin du homosexuala izan edo ez. Genero rolak oso sartuta daude, eta hortik ateraz gero... Etiketak jarrita daude, eta kito. Dauzkagun datuak Gehiturenak dira, eta guretzako larriak dira. Adibidez, 323 ikasletik hamairuk onartzea norbait jipoitu dutela homosexuala izateagatik, edo homosexuala dela uste izateagatik... Edo lau ikaslek jasan izan dituztela jipoiak. Niri iruditzen zait oso larria dela.

Zer da bullying homofobikoa? Nola definitu daiteke?
Bullying homofobiko esaten zaio pertsona batek, denbora luzez, mehatxuak, irainak, eraso fisiko edo psikologikoak jasaten dituenean, sexu joerarengatik, LGTB [lesbiana, gay, transexual eta bisexualak] direnengan, edo genero rolari ez eusteagatik. Isolamendua, irainak eta bazterketa jasaten dituzte.

Irakasleak konturatzen dira egoera horietaz?
Kasu larrienetan konturatzen dira. Kontua da garrantzitsua dela lehenago konturatzea, kasu horiek saihesteko.

Jipoietara iritsi aurretik konturatu behar luketela, alegia...
Bai, ikustea ez direla bakarrik jipoiak. Jolas orduan norbait bakarrik ikusten badute, zerbaitengatik izan daitekeela ohartzea, edo marikoia hitza entzuten dutenean, korridoreetan, zerbait izan daitekeela... horretaz konturatzea. Gertatzen da irakasle gehienek, posizio ona dutela, baina baita lan gehiegi ere, eta ezin dute denetara egon. Nahikoa dute beren gauzekin, eta kostatzen zaie konturatzea.

Zer gertatzen ari da ikastetxeetan horrelakoak gertatzeko?
Nik uste dut huts egiten duela enpatiak. Bakoitza bere munduan dago, bere gauzetan, eta kostatzen zaigu besteen lekuan jartzea. Horretaz aparte, frustrazio mailak kontrolatzeko baliabiderik ez daukate gazteek. Orduan, edozer txorakeriarengatik oldarkor jartzen dira. Mutilen artean bai, eta nesken artean ere gero eta gehiago.

Nesken artean ere bai?
Bai. Frustrazio maila oso-oso txikia daukate.

Zer da frustrazio maila?
Zer edo zer ez zaienean gustatzen, edo ez dutenean lortzen nahi dutena, segituan salto egiten dute, erreakzionatu egiten dute.

Berdinak dira portaerak neskekin eta mutilekin, edo badaude aldeak?
Homofobiaren aldetik antzekoa da. Akaso mutilen artean askoz ere gehiago ikusten da homofobia maila hori, haien genero rolak ere askoz itxiagoak direlako. Neskenak pixka bat malguagoak dira, eta gutxiago nabarmentzen da. Gero, erreakzioak antzekoak dira. Nesken artean, esaten dute lagun gay bat baldin badaukate, «ze ondo», lagunduko diotela. Baina lesbiana balitz, pixka bat kostatuko litzaiekeela esaten dute. Koadrilatik ez omen lukete botako, onartuko lukete, baina pixka bat urrutiratuta.

Eta erasoen aldetik, portaerak ere antzekoak dira?
Nahiko orokorrak izaten dira. Neskok, gure rolaren malgutzeagatik, mutilen rola hartzen ari gara, eta gero eta oldarkorragoak gara. Indarkeria mailan berdintzen doaz neskak, mutilen rola nagusitzen ari delako; neskek ikusten dute hori, eta rol hori hartzen ari dira. Berdintasuna lortzen ari gara, oker baina.

Erasoak jasaten dituztenek nola bizi dituzte egoera horiek? Zer eragin du haiengan?
Oso gaizki pasatzen dute. Bakarrik sentitzen dira. Uste dute ez daukatela inor hori kontatzeko. Gurasoei beldur handia diete, askotan etxean ere ez dakitelako homosexuala dela. Datu batzuk dauzkagu, oso fidagarriak ez diren arren, eta horiek esaten dutenez, bere buruaz beste egiten duten gazteek, homosexualak sentitzen direlako, eta ez dakitelako nondik jo, egiten dute hori.

Identitate sexuala sortzeko ere, kontrol gisa funtzionatuko du jazarpen homofoboa horrek...
Bai, bai. Normatik ateratzen den guztia zigortua izango da.

Zer gabezia ikusten dituzu hezkuntza afektiboan?
Sexu aniztasunari buruzko heziketan denok dakigu zer esan behar dugun, baina gero jarrerek, txisteek, esanek... hor jarraitzen dute. Gogoratzen naiz aurrekoan ume txiki bat, parkean, erori egin zela, eta aitak esaten zion: «Ez egin negarrik! Mutilek ez dute negarrik egiten!». Nola ez du negarrik egingo, burua ireki du eta!

Eta nola egin lekioke aurre arazo horri ikastetxeetatik?
Garrantzitsua da berdintasunean heztea, aniztasunean. Bakoitzaren sexualitatea eta beste sexualitateak onartu eta errespetatzeko jarrerak sortzea, ikusaraziz beste bizimodu batzuk badaudela, eta ez dela ezer gertatzen ezberdina izateagatik. Baina zaila da. Azkenean, nerabeek, dauden garaian egonda, talde izan behar dute, taldean egon behar dute. Ezberdintzea gaizki hartzen dute.

Azkenean, etxean ikasitakoa errepikatzen dute, ezta?
Bai, bai, nerabeak ispiluak bezalakoak dira, eta helduei ikusten dieten guztia islatzen dute. Guk esaten dugu gure lana dela korrontearen kontra joatea bezala. Mezu guztiak doaz bide batean, eta gu bestera saiatzen gara. Etxeetan, ikastetxeetan... Txikitatik aniztasun horretan hezi behar dira haurrak.

> Elkarrizketa: Monika Martin > "GAZTEEK HOMOSEXUALITATEA ONARTU ONARTZEN DUTE, BAINA BERE INGURUETATIK KANPO"

  • «Gazteek homosexualitatea onartu onartzen dute, baina beren inguruetatik kanpo»
  • Psikologian lizentziaduna, tratu txarretan espezializatua dago eta ikastetxeetan egiten du lan gazteekin. UEUko udako ikastaroetan «Bulling homofobikoa: nola ekidin sexu aniztasunarekiko diskriminazioa gazteengan?» ikastaroa eskaini zuen atzo.
  • Gara, 2009-07-02 # Maider Eizmendi
Pasa den igandean ospatu zen LGTB Harrotasunaren Egunean hizpide izan zen gazteek sufritzen duten homofobia, UEUko udako ikastaroetan bulling homofobikoaz mintzatu zen Monika Martin psikologoa. «Diskurtsoa oso ikasia dute, baina gero eta markatuagoak daude genero rolak gazteen artean» .

Zein modutan eta zen mailatan gertatzen da bulling homofoboa?
Gehitu-k egin duen ikerketa baten arabera, nahiko zabalduta dago. Datu bat ematearren, gazteen %74k entzun izan ditu gazte homosexualen aurkako irainak, eta 300 ikasletik 13k jipoitu izan dute gazte bat homosexuala delako edota ezarrita dagoen genero roletik kanpo dagoelako.

Genero rolak aipatu dituzu.
Bulling homofoboa ez dute jasaten soilik LGTB kolektiboko pertsonek, bere genero roletik irteten direnek ere jasaten dute. Gero eta markatuagoak daude genero rolak. Gazteek, beren diskurtsoan, oso markatua dute sexu moral bikoitza, oso zehaztuta dute zer egin behar duten neskek neska izateagatik, eta zer mutilek. Mutil bati futbola ez, baizik eta dantza gustatzen bazaio arazoak izan ditzake.

Bat egiten dute diskurtsoak eta jarrerak?
Banaka hartuz gero, gazteak errespetuz mintzatzen dira, baina talde araua kontrakoa da; denek berdinak izan behar dutela pentsatzen dute, eta hortik irteten denak zigortua izan behar duela. Diskurtso zuzena oso barneratuta daukate, baina sakonki aztertzen dituzunean konturatzen zara ez dela horrela: onartu onartzen dute, baina beren ingurutik kanpo. Horregatik, gazteek ere beren inguruetatik irteten direnean espresatzen dute homosexualak direla, ikastetxez aldatu direnean edota herritik aldatu direnean.

Bereziki zein eremutan gertatzen da bulling homofoboa?
Batez ere eskolan nabarmentzen da berdinen arteko diskriminazioa eta bazterkeria.

Nola eragiten dute jarrera horiek pairatzen dituzten gazteengan?
Orokorrean ez dute beren orientazio sexuala onartzen, badakitelako zer gerta daitekeen. Baina arazo larriagoak ere izaten dira: depresioa, bakartzea... Zantzuak daude gainera, bere buruaz beste egiteko arrazoi garrantzitsua dela, nahiz eta hori ez den azaleratzen.

Zein modutan landu behar da gaia?
Zaila da lantzeko baina txiki-txikitatik erakutsi behar zaie haurrei genero rolak malguak direla, ez direla horren markatuak. Gizartea oro har aniztasun eredu batean hazi behar da. Garrantzitsua da gaia ikastetxeetan lantzeaz gain, etxean ere lantzea, eta instituzioetan ere bai.

Homofobia agerikoa ez, baina «bromak» onartzen dira.
Homofobia sotila deitzen diogu horri. Gaizki dago esatea homofoboa zarela, baina txisteak egiten dira eta normalizatuta dago. Homofobia sotil hori ez da zigortzen eta kalte handia egiten du.

2009/06/30

> Berria: Ekainak 28 > ZARAUTZEN, DENAK BATERA, "ARMAIRUTIK KALERA!"

  • Denak batera, «armairutik kalera!»
  • Ekainaren 28arekin batera ospatu dute Gay, Lesbiana, Bisexual eta Transexualen Harrotasun Eguna. Zarautzen izan da eskualde mailako manifestazioa, eta beste hainbat ekitaldi ere egin dute jai giroan.
  • Urola Kostako Hitza, 2009-06-30 # Xabi Aizpurua Ugarte
Ahots batek eragin nabarmena izan dezake bere inguru hurbilean. Baina herritar talde handi batek oihu eta aldarri bateratua egiteak askoz ere eragin ikusgarriagoa lor dezake kalean. Gay, lesbiana, bisexual eta transexualen askatasuna bermatzeko egiten den lanak bi iturrietatik edaten du, egunero gertu dauden lagun eta senideen onarpenetik hasita gizarteko esparru guztietan normaltasunera iristea baita helburua. Euskal gizartea, ordea, oraindik ez da helmuga horretara iritsi eta aurten ere, ekainaren 28arekin, beharrezkoa izan da askatasun sexualaren aldeko ekimenak plazaratzea.

Ostadarra kalera
Urola Kosta eskualdeari dagokionez, Zarautzen egin ziren ekimen gehienak. Gurekin Jai festa batzordeak urtero egin ohi duen bezala bere egitarauan txertatu zituen askatasun sexualaren aldeko ekitaldiak. Arratsalde eguzkitsua izan zen igandekoa, eta manifestazio koloretsuak oraindik eta bizitasun gehiago eman zion herriari. Harreman eredu berrien alde, lesbianak kalera zioen pankartaren atzean, ostadarraren koloreak dituen bandera harro erakutsi zuten. «Zarautzen ere lesbianak gaude!», «armayotikan kalera!», eta gisa bereko beste zenbait aldarrik zipristindu zuten Alde Zaharra.

Manifestazioa txosna gunean amaitu zen. Antolatzaileek bertan azaldu zutenez, askatasun sexuala lortzeko bidean lesbianen egoera bistaratzeko indar berezia egin behar da, emakume izateak gizonezkoei baino oztopo eta zailtasun gehiago jartzen baitie oraindik ere.

Antzerkia eta parranda
Manifestazioaren ondoren antzerkia egin zuten, Txanogorritxoren ipuina goitik behera eraldatuta: rapa egiten zuen Txapelgorritxo, harroa izatera derrigortu zuten otsoa, tratu txarrak jasandako etxekoandrea, loti ederra eta Edurnezuriren arteko maitasuna... Barre ugari egin zuten bertaratu zirenek. Amaitzeko, playback saioa eta Korta y Pega DJa izan zituzten. Gaueko euri tantek freskura ekarri zuten berotasun artera.

> Berria: Elkartasuna > DONOSTIA: HERRITAR TALDE BAT BILDU ZEN IGANDEAN MARTUTENEN, PATXI BEREZIARTUARI BABESA ESKAINTZEKO

  • Herritar talde bat bildu zen igandean Martutenen, Patxi Bereziartuari babesa eskaintzeko eta haren errugabetasuna aldarrikatzeko
  • Kronika, 2009-06-30
Jende asko inguratu zen igandean, Martuteneko kartzela aurrera, Patxi Bereziartua hernaniarrari beren babesa adieraztera, eta haren errugabetasuna aldarrikatzera. Joan den ekainaren 12an atxilotu zuten Bereziartua, eta herrian gogor kritikatu da atxiloketa, batik bat «inongo frogarik gabe atxilotu izana, eta baita atxilotzeko modua ere». Familiak errekurtsoa aurkeztua du, eta ikerketa irekita dago. Joan den igandean, familiak deialdia egin zuen Martuteneko kartzela aurrera azaltzeko, eta herritar asko izan ziren bertara azaldu zirenak, lagunak, lankideak, koru-kideak eta abar. 12:30etan, Patxi errugabea, herria zurekin lema zeramakien pankartaren atzean hernaniarraren aldeko txaloak, oihuak eta Kantuz abesbatzak kantatutako abestia entzun ahal izan ziren.

> Berria: Ekainak 28 > OSAKIDETZAK SEXUZ ALDATZEKO EBAKUNTZAK BERE GAIN HARTZEA NAHI DU EUSKO JAURLARITZAK

  • Osakidetzak sexuz aldatzeko ebakuntzak bere gain hartzea nahi du Eusko Jaurlaritzak
  • Aniztasun afektibo sexualari buruzko agenda politiko bat egiteko asmoa du Gizarte Gaietarako Sailak
  • Berria, 2009-06-30 # Erredakzioa • Donostia
Osakidetzak transexualei eskaintzen dien arreta hobetzeko egingo du lan Eusko Jaurlaritzak. Hala esan zuen atzo Eusko Jaurlaritzako Gizarte Gaietarako sailburu Gemma Zabaletak. Arreta «integrala eta normalizatua» izatea nahi dute, batik bat sexuz aldatzeko kirurgiarekin zerikusia duen orotan. Konpromiso hori Jaurlaritzak egin nahi duen aniztasun afektibo-sexualari buruzko agenda politikoan jasoko litzateke. Horretarako, parte-hartze prozesu bat jarriko du abian gay, lesbiana, transexual eta bisexualen eskubideen alde lanean ari diren elkarteekin. «Gure helburua gizarte justuagoa eta pluralagoa lortzea da, inor diskrimina ez dezaten beren sexu identitateagatik».

Zabaletak agerraldia egin zuen elkarte horietako hainbat ordezkarirekin, eta bertan egin zuen aipaturiko iragarpena. Gogorarazi du Osakidetzak lehen graduko ebakuntzak eskaintzen dizkiela transexualei gaur egun: bularretako ebakuntza eta basektomia. «Ondorengo ebakuntzak egiteko kanpora joan behar dute transexualek», azaldu du Transexualidad Euskadi elkarteko Andrea Muñizek. Egoera horri aurre egiteko, Osakidetzarekin hitz egin eta arreta hori hobetzeko ahalegin osoa egingo dutela aurreratu du Zabaletak, transexualen beharrei ahalik eta modu eraginkorrenean erantzuteko.

Hortik harago, askatasun eta aniztasun afektibo sexualaren agenda politikoan jasoko liratekeen lehentasunezko gaien artean daude: hezkuntza alorrean eduki eta ikuspegi egokiak txertatzea, sentsibilizazio kanpainak egitea, lan munduan diskriminazioari esku hartzea eta beren sexu aukeragatik asiloa eskatzen duten atzerritarren egoerari premiaz heltzea, besteak beste. «Pauso asko eman dira berdintasunerako bidean, baina ikus daitekeenez, asko dago egiteko oraindik».

Elkarteak itxaropentsu
Gay, lesbiana, transexual eta bisexualen elkarteek «itxaropenez» hartu dituzte iragarpenak, eta harretaz jarraituko dute betetzen diren edo ez.

Jaurlaritzaren ekimena begi onez ikusi arren, EHGAMek Eusko Legebiltzarreko presidente Arantza Quirogaren jarrera kritikatu du. Duela hilabete batzuk Quirogak adierazi zuen berak ez lukeela sekula antisorgailurik erabiliko. EHGAMen irudiko, halako adierazpenekin hiesaren aurka lanean ari diren elkarteen lanari ospea kentzen dio Quirogak. Hain zuzen ere, hori salatzeko, trapuzko espartina saria eman zion aurreko astean EHGAMek Quirogari.

> Berria: Matxismoa > GAUR ERE BI ALARDE

  • Gaur ere bi alarde
  • Irungo alarde mistoarekin bat egin dute feministek, sindikatuek eta ezkerreko alderdi politikoek
  • Berria, 2009-06-30
Azken urteotan bezalaxe, gaur ere bi alarde izango dira Irunen (Gipuzkoa), San Martzial eguneko ospakizunetan. Alarde tradizionalaren eta mistoaren arteko "gatazkak" saihesteko, ordu desberdinetan aterako direla ebatzi du berriro Eusko Jaurlaritzako Herrizaingo Sailak. Hala, laugarren urtez, alarde tradizionala izan da lehena ateratzen, 07:40ean; hori amaitzean abiatuko da alarde mistoa, 10:10 inguruan. Arratsaldean alderantziz izango da: alarde mistoa 17:30ean aterako da, eta tradizionala 18:30ean.

1522ko ekainaren 30ean Irungo tropak Frantziako armadari gailendu izana ospatzen dute urtero San Martzial egunean. Zenbait gizarte eragile eta talde feminista, ordea, aspaldi hasi ziren aldarrikatzen ospakizuna ez zela berdintasunez egiten, emakumeek ezin dutelako alarde tradizionalean soldadu gisa parte hartu. Alarde mistoan, ordea, kantinera zein soldadu gisara ibiltzen dira andreak, eta aurten gainera, andre batek jeneral gisara desfilatuko du lehen aldiz: Ainhoa Ruizek.

800 lagun inguru aterako dira alarde misto horretan, bederatzi konpainiatan banatuta. Hainbat eragile sindikal, politiko eta gizarte eragilek egin dute bat alarde horrekin, besteak beste, Bilgune Feministak, Bidasoaldeko Emakumeek, EBk, Aralarrek, ezker abertzaleak, LABek, UGTk, CCOOk, ELAk eta EILASek.

Alarde tradizionalean, aldiz, 8.000 gizon atera dira, hemeretzi konpainiatan. Zortzigarrenez, Satur Ibargoien da jeneral; beraz, ez da aldaketa handirik egongo. Dena den, arduradunek diote aurtengo desfilea "desberdina" dela, 2008an Espainiako Auzitegi Gorenak emandako epaiaren ostean; alarde tradizionalak berdintasunerako eskubidea ez duela urratzen ebatzi zuen.

2009/06/28

> Berria: Ekainak 28 > LESBIANEN IKUSGARRITASUNA, HARROTASUN EGUNEKO ALDARRIKAPEN NAGUSIEN ARTEAN

  • Lesbianen ikusgarritasuna, Harrotasun Eguneko aldarrikapen nagusien artean
  • Egoerak hobera egin du; baina oraindik zailtasun eta traba ugariri aurre egin behar izaten diete lesbiana, gay, transexual eta bisexualek (LGTB). Horiek salatu eta kolektibo hauen eskubide eta tratu berdintasuna aldarrikatuko dituzte gaur egingo diren manifestazioetan. Mezu guztien gainetik, ordea, hezkuntzan eta lesbianen ikusgarritasunean jarri dute arreta.
  • Gara, 2009-06-28
Berrogei urte dira gaur sexu askapenerako borrokan aldaketa sakona gertatu zela. 1969ko ekainaren 28an New Yorkeko Stonewall Inn tabernan, askotan egin ohi zuen moduan, sarekada egin zuen poliziak, bertan zeuden pertsonak, homosexual eta transexualak asko, irainduz eta kolpekatuz.

Egun hartan, ordea, bertaratutakoek polizia indarrei aurre egin zieten, haiek gazte bat bortizki jo zutela ikustean. Hiru egun iraun zuten istiluek eta zaurituak eta hildakoak ere izan ziren. Ezin da esan aurretik borrokarik egiten ez zutenik, baina gertaera haiek giltzarri izan ziren sexu askapene- rako borrokak izaera kolektiboa hartzeko. Egun hura gogoratzeko, hain zuzen, gaurko eguna hautatu zuten Nazioarteko LGTB Harrotasun Eguna ospatzeko.

Ordutik hona, gay, lesbiana, transexual eta bisexualen bizimodua asko aldatu da, hobera egin du. Baina, hala ere, beste behin Euskal Herriko nahiz mundu zabaleko kaleak gay, lesbiana, transexual eta bisexualen aldarrikapen eta kolorez jantziko dira. Aste luze eta lantsua izan dute sexu askapenaren alde lan egiten duten talde eta elkarteek, lan asko baitago egiteko, mezu asko helarazteko, eskubide asko oraindik ere aldarrikatzeko.

Aste honetan bertan, Baionako apezpikuak, Marc Ailliet-ek, Biarritzen ospatutako Gay Pride ekitaldiaren inguruan egindako adierazpenek edota orain bi aste transexuala izateagatik lanetik bota zutelako emakume batek egindako salaketak agerian uzten dute oraindik ere kolektibo hauen borrokaren premia.

Guztien gainetik, ordea, aurten bi mezu nabarmendu nahi dituzte; bata eskolari lotua; emakume lesbianekin erlazionatua bestea.

Lesbiana, gay, transexual eta bisexual gazteek eskolan pairatzen duten diskriminazioa salatzea da aurtengo lehentasunetako bat; izan ere, LGTB kolektiboek uste dute ikastetxeak ez daudela oraindik aniztasunean maitatzera eta sentitzera irekiak. Egoera horretan LGTB gazteek maiz ikastetxeetan jazarpena pairatzen dutela salatu dute eta horrek eragin itzela duela gaztearen osasunean zein egunerokotasunean.

Lesbianen ikusezintasuna
Baina gazteen egoeraz haratago, arreta berezia jarri dute halaber, lesbianek pairatzen duten ikusezintasunean. Gizonen kasuan, homosexual askori euren sexu izaera adieraztea zail egin bazaie, are eta gaitzagoa gertatzen da emakumeen kasuan; horregatik aurten egingo diren mobilizazioetan indar berezia jarriko dute horretan sexu askapenaren alde egiten duten taldeek, eta Bilbon, esate baterako, prestatu diren ekitaldiak «Gauza guztien gainetik, harro» leloarekin biribildu dira, emakume lesbianen egoerari erreferentzia eginda.

Bizkaiko hiriburuan, eguerdiko 12.30ean abiatuko da manifestazioa Moyua plazatik; Iruñean, eguerdiko hamabietan, autobus geltoki zaharretik; eta Gasteizen, berriz, hamabi eta erdietan Andre Maria Zuriaren plazatik.

2009/06/27

> Berria: Ekainak 28 > ZARAUTZ: BIHAR LESBIANEN ESKUBIDEAK ALDARRIKATZEKO DEIA EGIN DUTE

  • Bihar lesbianen eskubideak aldarrikatzeko deia egin dute
  • Gay, Lesbiana eta Transexualen Harrotasun Eguneko manifestazioa izango da Zarautzen, 19:30ean
  • Urola Kostako Hitza, 2009-06-27 # O. Prat
Urola Kostako Koordinadora Feministak bihar izango den Gay, Lesbiana , Bisexual etaTransexualen Harrotasun egunaren atarian, lesbianei eta herritarrei oro har kalera ateratzeko deia egin die, «aurten ere badagoelako zer aldarrikatu». Koordinadora Femistiraren iritziz, «jaiotzetik inposatzen diguten eredu heterosexistak eragin zuzena du egungo harreman eta sexualitate ereduan». Horrek guztiak «emakumeon sexualitatea amatasunera eta ugalketara bideratzen du. Emakumeok sexualitatea bizitzeko orduan ere, badirudi emakumeon lana gizonei plazerra ematea dela».

Sistemaren eragina
«Elizak, erakundeek, komunikabideek, eskolak, sistema honek eta berau elikatzeko erabiltzen duten hezkuntza sistemak lesbofobia, homofobia eta transfobia» eragiten dutela adierazi dute eta honek harreman eta eredu heterosexistak bultzatzen dituela. «Identitateak bizitzeko modu ezberdinak ere ezkutatzen» dituztela salatu dute, «horretarako errealitatea ukatzen saiatuz».

Bihar kalera ateratzeko deia egin die Koordinadorak lesbianei, «gure eskubideak tinko defendatu behar ditugulako». Horretarako beharrezkoa da, beraien ustez, «ikusezintasunarekin amaitzea eta lesbianen presentzia jendarteratzea». Horregatik, «homosexualitatearen aurka diharduten guztiei hortzak erakutsi eta sexualitatea askatasunez bizi nahi dugula ozen aldarrikatuko dugu, parekidetasunaren bidean arau heterosexista suntsituz».

Azpeitiko Bilgune feministak zenbait ekintza antolatu du Gay, Lesbiana eta Transexualen Harrotasun Egunerako. Autobusa izango da igandean 18:00etan Zarauzko txosna gunetik hasita egingo den manifestazioan parte hartzeko. Bestalde, 19:30ean, Azpeitiko Betharram aretoan , Maldito Felpudo filma emango dute eta ondoren hausnarketarako denbora egongo da.

Asteburu guztian zehar, gainera, irudi batzuk egongo dira udaletxe azpiko arkupetan.

2009/06/26

> Berria: Ekainak 28 > DONOSTIA: TRANSEXUALEN LAN PREKARIETATEA AZTERTUKO DUTE ASTEARTEAN

  • Transexualen lan prekarietatea aztertuko dute asteartean
  • Gay Harrotasunaren Egunaren harira, udaletxea eta hiriko autobusak ortzadarren ikurrinaz jantziko dituzte
  • Irutxuloko Hitza, 2009-06-26 # X.E.
Gay, Lesbiana eta Transexualen Harrotasunaren Eguna ospatuko da igandean eta elkarteek hainbat ekitaldi antolatu dituzte egun horren harira. Bihar, EHGAMek, Garaipenek eta Medeakek deituta, manifestazioa abiatuko da Bulebarretik, 19:00etatik aurrera. Ordu erdi beranduago, Gehituk egingo du mobilizazioa, Eskoletan armairurik ez lelopean. Egunari amaiera emateko, Udaleko Giza Eskubideak eta Donostia Kulturak lesbiana, gay, transexual eta bisexual -LGTBkolektiboekin batera, festa antolatu dute Gazteszenan. Festan, Ana Elena Pena artistak bere ikuskizuna eskainiko du.

Asteburuan zehar, aldarrikapen ekitaldiekin bat eginez, udaletxea ordatzar banderarekin jantziko dute. Donostiabuseko autobusek ere bandera eramango dute zintzilik.

Astearterako Udaleko Berdintasun atalak mahai ingurua antolatu du, 19:00etatik aurrera, Kutxak Arrasate kalean duen aretoan. Guk ere jaten dugu! Pertsona transexualen lan prekarietatea izenburupean, hainbat LGTB kolektibotako kidek egoeraren inguruan hitz egingo dute.

> Berria: Ekainak 28 > "SEXUALITATE ASKEAREN ALDE", ETZI KALERA IRTETERA DEITU DITUZTE LESBIANEK

  • «Sexualitate askearen alde», etzi kalera irtetera deitu dituzte lesbianak
  • Berria, 2009-06-26
Igandean ospatuko da lesbiana, gay, transexual eta bisexualen harrotasun eguna. Bilgune Feministak dei egin die lesbianei, aurten, kalera irten daitezen, antolatutako ekitaldietan parte hartzeko. «Sexualitatea askatasunez bizitzeko erabakia» hartu dutenak aukera hori ezkutatzera behartu dituztela salatu du Bilgune Feministak. «Lesbiana izatea zailtasunez betetako aukera bat da», adierazi dute feministek, eta sexu joera guztien eskubideak aitortzeko eskatu dute. Donostian bihar egingo dute ekitaldia, 19:00etan, Bulebarrean. Bilbon, Gasteizen eta Iruñean etzi egingo dituzte ekitaldiak: Gasteizen, 12:30ean Andre Mari Zuriaren plazan; Bilbon, 12:20ean Moiua plazan; eta Iruñean 12:00etan autobus geltoki zaharrean. Miarritzen iragan asteburuan egin zuten martxa.

2009/06/25

> Berria: Ekainak 28 > DONOSTIA: BERDINTASUN BIDEAN, AURRERA

  • Berdintasun bidean, aurrera
  • Munduko txoko askotan homosexualen harrotasunaren eguna ospatuko dute datorren igandean. Data horri lotuta beren eskubideen aldeko manifestazioak izango dira, larunbatean, Donostian.
  • Irutxuloko Hitza, 2009-06-25 # Maitane Aldanondo
Igandean 40 urte beteko dira New Yorkeko Stonewall Inn tabernan polizia bertan zeuden homosexual eta transexualak iraintzeko eta atxilotzeko sartu zenetik. Eraso homofoboekin nazkatuta, transexualek eta homosexualek erantzun egin zieten. Gau hartan hasi ziren herri matxinadetatik sortu ziren pertsonen eskubideak eta berdintasuna aldarrikatzen zuten taldeak; eta 1970etik, ekainaren 28a homosexualen harrotasunaren eguna da. Geroztik, herriz herri ateratzen dira kalera, beren eskubideak aldarrikatzeko eta gizarteari erakusteko, oraindik ere, egiazko berdintasuna erdiesteko bide luzea falta dela.

Hilabete osoan zehar egun honen harira hainbat ekitaldi egin dituzte hirian, baina nagusienak datorren larunbatean egingo dituzten manifestazioak dira. Lehena, hirian errotuta dauden EHGAMek, Garaipen-ek eta Medeak-ek deitua, Bulebarretik irtengo da 19:00etan, Transmarikabollo eta gauza guztien gainetik harro! lelopean. Ondoren, 19:30ean, Gehituk deitutako mobilizazioa izango da. Eskoletan armairurik ez lelopean abiatuko dira leku beretik. Gauean, aldiz, elkarrekin ospatuko dute eguna, 23:30etik aurrera, Egia kultur etxean aurrera eramango duten festan.

Hezkuntzaren garrantzia
Normalizazio legala lortu bada ere, gizarte normalizazioa gauzatzeko hezkuntza ezinbesteko esparrua dela uste dute. Horregatik, gay, lesbiana, bisexual eta transexualek osatutako 50 elkarte baino gehiagok 2009a aniztasun afektibo-sexualaren urtea izendatu zuten. Testuinguru horretan, Gehituk hezkuntzaren garrantzia azpimarratuko du bere mobilizazioan, «bidezkoago eta anitzagoa izan behar duela» gogoratuz.

Larunbateko egitaraua ezagutzera emateko egindako prentsaurrekoan Gehituko koordinatzaile Koldobike Mujikak adierazi zuenez, «berebiziko erronka da aniztasun afektibo-sexualarena». Laguntza edo aholku eske elkartera jotzen duten irakasle eta ikastetxeen kopurua asko hazi da azken urteetan eta hezitzaileen aldetik gabezia handiak daudela nabaritu dute.

Gehituk otsailean ezagutzera eman zuen txostenak bildutako emaitzen argitan, ikastetxeak ez dira lesbiana, gay, transexual edo bisexualak -LGTB¬ diren gazteentzat leku seguruak. Ikerketak harrera ona izan duela adierazi zuen Sergio Iñiguezek: «Errealitatearen argazki txiki bat da, eta ordura arte ez zegoen». Egoera honen aurrean, hainbat neurri proposatu zituzten «aniztasunari errespetua eta arreta jartzeko». «Irakasle eta hezitzaileek formakuntza bat behar dute ematen ari diren egoera horien aurrean zer egin ez dakitelako eta erakundeek plangintza bat prestatu behar dute, baliabideez gain, irakasleek nahiz ikasleek nora jo izan dezaten», gehitu zuen Mujikak. Horrekin batera, LGTB seme-alabak dituzten gurasoei «gazte hauek duten zamarekin ohartu eta, marjinatu beharrean, beren laguntza eskaintzeko» eskatu zieten.

Zilarrezko saria
Urtero bezala, Gehituk LGTB direnen eskubideak ondoen defendatu dituen pertsona edo erakundeari Gehitu Zilar saria emango du bihar. Aurten, Nafarroa Bai plataformari emango diote, «Foru parlamentuan transexualitate lege ekimen aitzindaria aurkeztu izanagatik, transexualen aldarrikapen guztiak bilduz», azaldu zuen Mujikak.

2009/06/24

> Berria: Ekainak 28 > GIPUZKOA: GAY, LESBIANA ETA TRANSEXUALEN ESKUBIDEEN EGUNEAN HIRUKI ARROSA URRETXUKO UDALETXEAN

  • Gay, lesbiana eta transexualen eskubideen egunean hiruki arrosa udaletxean
  • El Diario Vasco, 2009-06-24 # F.J.A. • Urretxu
Urretxuko Udala, Ehgamek, hau da, Euskal Herriko Gay-Les Askapen Mugimendua, ekainaren 28an ospatuko den Gay, Lesbiana eta Transexualen eskubideen nazioarteko egunerako egindako deialdiarekin bat egin du. Modu honetara, igandean, udaletxeko balkoian hiruki arrosa ikusgai ipiniko duela jakinarazi du.

Jatorria
Dagoeneko jakina da hiruki arrosa ikurra identifikatzailea naziek erabili zutela. Honakoa homosexualak bereizteko kontzentrazio eremuak bereizteko.

Gaur egun, sarraski hura gogorazten digun irudia bilakatu da, eta bide batez, oraindik bete gabe dauden gay, lesbiana eta transexualen eskubideak aldarrikatzeko erabiltzen da lurralde ezberdinetan, munduan zehar.