> Berria: Indarkeria > IKUSGAI EGIN NAHI DUTE SEXU BEREKO BIKOTEEN INDARKERIA

• Ikusgai egin nahi dute sexu bereko bikoteen indarkeria
• Gay eta lesbiana bikote barruko indarkeriari aurre egiteko kanpaina abiatu dute Aldartek eta Bizkaiko Diputazioak
• Berria, 2009-01-21 # Maite Asensio • Bilbo

Sexu bereko pertsonez osatutako bikoteen barruan ere badago tratu txarrik. Baina gizartean gay eta lesbianen harremanak gutxi ikusten direnez gero, guztiz ikusezina da bikote horietan gertatzen den indarkeria. Errealitate horren berri emateko, Ikusi, balioetsi, ekin kanpaina abiatu dute Bizkaiko Foru Aldundiak eta Aldarte Gay, Lesbiana eta Transexualen Arretarako Zentroak. Halaber, arazoari buruz eztabaidatzeko gunea eta horri aurre egiteko lege aholkularitza eskainiko die Aldartek gay eta lesbianei.

Zaila da sexu bereko bikoteen barruko indarkeria antzematea, baita bikotea osatzen dutenentzat ere. Iaz, hogei kasuren berri izan zuen Aldartek, Bizkaian. «Ez zuten zuzenean esaten tratu txarrak jasaten zituztela; haiekin hitz egitean konturatu ginen», dio Inmaculada Mujika Aldarteko zuzendariak. Izan ere, «mito asko» dago gay eta lesbiana bikoteen inguruan: «Idealizatuta daude. Jendeak uste du hor ezin dela indarkeriarik egon, harremanotan berdintasun handia dagoelakoan». Gainera, tratu txarrak salatzea zaila zaie gay eta lesbianei, joera sexuala isilpean dutenei batik bat.

Sexu berekoen arteko indarkeria aztertzean, genero indarkerian agertzen diren jarrerak «estrapolatzen» direla azaldu du Mujikak: «Gay eta lesbianen harremanetan ere badaude bikotekidea kontrolatzeko joera, jeloskortasuna edota mendekotasuna». Hartara, Mujikak uste du sexismoak eta genero rolek eragina dutela sexu berekoen harremanetan agertzen den indarkerian, «maitasun erromantikoaren ideian, adibidez».

> Berria: Indarkeria > HARREMAN YHOMOSEXUALETAN TRATU TXARRAK SAIHESTEKO KANPAINA BAT ABIARAZI DUTE BIZKAIAN

• Harreman homosexualetan tratu txarrak saihesteko kanpaina bat abiarazi dute Bizkaian
• EITB, 2009-01-20

Sexu berekoen arteko biolentzia ikusaraztea, gizarteari gogoeta eginaraztea eta tratu txarren kontra egiteko baliabide erabilgarriak eskaintzea ditu helburu kanpainak.

Bizkaiko Foru Aldundiak, Gai eta Lesbianentzako Arreta Zentroarekin elkarlanean, "harreman homosexualetan izaten den biolentziaren aurka egiteko" informazio-kanpaina bat jarri du martxan.

Kanpainak "Ikusi, ebaluatu, jardun" goiburua du eta sexu berekoen arteko biolentzia ikusaraztea, gizarteari gogoeta eginaraztea eta tratu txarren kontra egiteko baliabide erabilgarriak eskaintzea ditu helburu.

Aipatutako baliabideak, besteak beste, tratu txarrak antzemateko test bat, erakunde eta elkarteetan banatuko duten kartel bat eta webgune baten sorrera dira.

> Elkarrizketa: Roberto Caston > "DESBERDINA DENA ONARTZEA ZAILA DA..."

• Roberto Caston – Zinemagilea: «Desberdina dena onartzea zaila da, desberdina den hori ikusten ez baduzu, bizi ez baduzu»
• Traza handiko atzerriko zinema jaialdi batean aurkeztuko den aurreneko euskal filma zuzendu du Roberto Castonek. Berlinaleko Panorama sailean erakutsiko dute 'Ander', sexu askatasuna gai nagusi duen euskarazko pelikula.
• Berria, 2009-01-20 # Irune Berro • Bilbo

Zinegoak jaialdiko eskuko egitarauetako testuak idazten aurkitu dugu Roberto Caston zinemagilea (Coruña, 1973). Ander filmaren egilea ez ezik, Zinegoak jaialdiko zuzendaria ere baita Caston. Galiziarra sortzez, sei urte daramatza Bilbon bizitzen. Aurten, urtarrilaren 30etik otsailaren 7ra egingo dute gay, lesbiana eta transexualen inguruko Bilboko zinema festibala. Eta, egunotan, azken kontuak lotzen dabil Castonek gidatzen duen lan taldea. Ohi baino lanpetuago dabiltza, estresak jota. Baina Castonek gogo onez erantzun die aurki estreinatuko duen filmari buruzko galderei. Zuzendu duen lehen lan luzea da. Iragan den udan grabatu zuen, Bizkaiko Zeanuri herrian, Josean Bengoetxea eta Christian Esquivel aktoreekin.

Baserri giroan kokatu duzu filmak kontatzen duen istorioa, bizimodu hiritarretik urrun. Eta horren helburua probokatzea dela esan duzu. Eztabaida sortzea, jendearen kontzientzian eragiteko.
Jendeari zer pentsatua eman nahi diot; esan nahi diot homosexualitatea ez dela bakarrik hiri handietan gertatzen. Herrietan ere ematen dela, herri txikietan. Lurrarekin lotura estua duten toki horietan tradizioak agintzen duela uste da, ez dela inoiz ohiz kanpoko gauza arrarorik gertatzen. Baina sexu bereko pertsonak maite dituztenak leku guztietan daudela esan nahi diot jendeari, filmaren bidez. Homosexualitatea ez dela hirira mugatzen. Egon daitezkeela desberdin pentsatzen eta maitatzen duten bi edo hiru edo zenbait pertsona herri batean, txiki-txikia izan arren. Pixkana haziz doan immigrazioak ere ekar ditzake aldaketak herri txikietara. Eta prostituzioa ez da berria leku horietan. Osagai horiek ditu filmak.

Zure ustez, baserri giroko herri horietan itxiagoa da jendea hirietan baino? Ez da topikoa?
Itxiagoak direla iruditzen zait. Leku guztietako herri txikietan gertatzen da, Euskal Herriko herrietan, Galiziakoetan, Andaluziakoetan... Baserri giroko herri txikiak tradizionalagoak izaten dira, aldaketarekiko eta pentsaera modernoarekiko hotzagoak. Zailagoa da jende horrengana heltzea. Batzuek, hala ere, harritzen zaituzte; hirietan bizi diren askok baino pentsaera askatzaileagoa dute. Baina tira, homosexualitatearen normalizazioan urratsak egitea zailagoa da herrietan, hirietan baino. Homosexualitatea ikusezina baita toki horietan. Eta desberdina dena onartzea zaila da, desberdina den hori ikusten ez baduzu, bizi ez baduzu.

Hirietan ere jende asko bizi da errealitate horri bizkar emanda. Ez duzu uste?
Bai, noski. Arlo honetan dena egina dagoela pentsatzen dutenak oker dabiltza. Bide luzea dugu oraindik egiteko. Bilbo, esaterako, hiri nahiko handia da, eta ez da ohikoa sexu bereko bikoteak kalean eskutik hartuta ikustea. Jendea ez da ausartzen benetan den moduan agertzera.

Beharrezkoa da gaur egun halako filmak egitea?
Baserri giroan nahiz hirian kokatzen direnak, denak dira beharrezkoak. Jende askorengana denbora gutxian heltzeko bitarteko ezin hobea da zinema. Kontua da zinema industria dela, eta, zoritxarrez, pelikulek negozio izan behar dute jendearengana heltzeko. Hau da, banatuko duen enpresarik ez badago, estreinatu barik geratuko da filma. Eta, horrela, nekez iritsiko da jendearengana. Homosexualitatea eta transexualitatea gaitzat duten filmei gertatzen zaie: bidean geratzen dira. Estatu espainiarreko aretoetara apenas heltzen diren. Euskal Herrian nekez ikus daitezke. Komertzialenak heltzen dira. Batzuetan mirariak gertatzen dira: film batek sari garrantzitsu bat jasotzen du eta munduaren luze-zabalean hedatzen da. Brokeback Mountain, esaterako. Pelikula ikaragarria da. Baina homosexualitateari buruzko ikuspegi gris samarra ematen du. Pertsonaietako bat hiltzen da... Tira, 60ko edo 70eko hamarkadan giroturik dago, eta sasoi hartan errazagoa zen hala gertatzea beste era batera baino, baina...

Zure filmak amaiera zeharo desberdina duela esan nahi duzu?
Erabat desberdina, bai. Batzuek galdetzen didate ea Ander euskal Brokeback Mountain-a den, baina ez dute zerikusirik, benetan. Ezertan ere ez dute antzik. Ezta azaltzen diren mendietan ere, ederragoak dira hemengoak!

Zer-nolako ikuspegia eman nahi izan duzu homosexualitateaz?
Oso modu naturalean agertu nahi izan dut. Anderrek ez daki homosexuala dela, eta ez da bere homosexualitateaz jabetuko Jose ezagutuko duen arte. Emakumeekin harremanak izan ditu noizbehinka, eta Reme prostitutarekin ere bai. Baina besterik ez. 44 urte ditu eta mutilzaharra da. Haren etorkizuna amarekin bizitzea dela dirudi. Euskal Herrian dauden hainbat baserritarren antzeko bizimodua du Anderrek. Ez du esan nahi mutilzahar guztiak homosexualak direnik, baina Anderren kasuan hala da. Bere sexualitatea txarto ulertu duelako dago egoera horretan.

Filmak aurrera egin ahala aurrera egingo du ere Anderren pertsonaiak?
Modu naturalean jabetuko da bere sexualitateaz, Joseren bidez. Homosexuala dela jakitean sortuko da gatazka bere baitan. Josek ez du halako gatazkarik. Perutik dator Jose. Ez dakigu Perun hala bizi duten, baina Josek behintzat hala bizi du bere homosexualitatea. Ez dio beldurrik jendearen jarrerari. Anderrek, ordea, sekulako beldurra dio jendeak esan dezakeenari. Hori da bien arteko desberdintasun nagusia. Jose kanpotik dator eta azaleko koloretik hasita da desberdina herrian. Beste zerbaitetan ere desberdina izateak ez dio askorik axola. Azkenean Anderrek berak askatuko du barruan duen korapiloa.

Berlinaleko Panorama sailean parte hartzeko hautatu dute filma.
Zinemaz dakiten lagun batzuei erakutsi nien eta gustatu zitzaien. Berlinale laster izango zela eta, probatzea pentsatu genuen. Panorama sailera aurkeztea filma, eta ez sail ofizialera, hor behi sakratuen lanak ematen baitituzte eta gurea aurrekontu txikiko filma baita. Oso zaila da Panoraman aukeratzea. Milaka eta milaka lan aurkezten dira, eta soilik hamabost aukeratzen dituzte. Pasatu behar duen lehen iragazkia Espainiako Kultura Ministerioarena da. Eta Ander filmak pasatu zuen, Agustin Diaz Yanesen Sólo quiero caminar filmarekin batera. Liga berberean jokatuko dute biek, eta harrigarria da Diaz Yanesen pelikulak sekulako aurrekontua baitu. Beraz, Ander maila horretara heltzea izugarri pozgarria da guretzat. Telefonoz deitu nindutenean pozez saltoka hasi nintzen, ezin nuen sinetsi! Gainera, badago gehiago: Panorama sailaren barruan, Panorama Berezia azpisaila dago. Hau da, hiru film aukeratzen dituzte areto arruntean barik, jauregi batean eskaintzeko. Jendaurrean estreinaldi bat egiteko, ekitaldi batekin eta abar. Julie Delpyren azken pelikularekin batera emango dute gurea. Iaz Madonnaren filma estreinatu zuten sala horretan. Madonna pasatu zen alfonbra gorritik pasatuko gara gu, ikaragarria da! [barrezka esan du].

Zure lehen film luzea izanik, ez zenuen halako arrakastarik espero, ezta?
Film bat idazten duzunean [Castonek berak idatzi du Ander filma-ren gidoia] pentsatzen duzun lehen gauza da: «mesedez, enpresaren bat egon dadila filma banatzeko prest». Estatu espainiarrean, sortzen diren filmen erdiak baino ez dira estreinatzen. Gainerakoak zuzendarien lagunengana baino ez dira heltzen. Nik gogo bereziz heldu nion film honi, egiten nuen lehen lan luzea baitzen. Ez dakit asko edo gutxi dakidan, baina hasieratik izan nuen argi nekien dena emango nuela filmaren alde. Egin ditudan ikasketek filma sortzen izugarri lagundu didatela uste dut, gainera. Filologia Hispanikoa ikasi nuen aurrena, eta Zinema Zuzendaritza gero. Pelikula bat egiteko garaian, osagarriak direla uste dut. Zeren hizkuntzak eta literaturak ikasita, istorio bat kontatzeko baliagarriak zaizkizun gakoak eskuratzen dituzu. Eta ikus-entzunezko arteen ikasketek istorio hori irudien bidez zelan kontatu erakusten dizute. Horretaz gain, zorte handia izan dut: talde artistikoak dena eman du. Askoren lehen lan luzea izan da.

Berlinalen erakutsi baino lehen, Euskal Herrian estreinatuko da Ander, Zinegoak jaialdian, hil bukaeran. Baina noiz helduko da aretoetara?
Gutxien-gutxienez filma Euskal Herrian ikustea nahi genuen. Eta ezuste polita hartu dugu atzerriko enpresa banatzaile ugarik interesa agertu dutela ikusita. Badirudi Europako zenbait herritan eta AEBetan erakutsiko dutela. Euskal Herrian, aldiz, ez dakigu aretoetara helduko den. Hemengo enpresa bakar batek ere ez digu deitu. Zain egon gara; Berlinen egongo ginen jakin nahi genuen deitu baino lehen. Ez baitzaituzte berdin hartzen Berlinen egongo bazara edo ez bazara egongo. Ea lortzen dugun Euskal Herrian, gehiagorik ez bada, gutxienez, bi astez egotea aretoetan. Eta jakina, irabazirik balego, Berdindurentzat izango lirateke sosak.

Berdindu, lesbiana, gay eta transexualen arretarako Eusko Jaurlaritzaren zerbitzuak ekoitzi du filma. Halako obra bat babesteko prest dagoen ekoizpen enpresarik ez dago Euskal Herrian?
Ekoizpen enpresa bati aurkeztu izan banio, ziurrenik ez luke onartuko. Gidoi intimista du filmak, arriskatua. Kutsu naturalista du gainera, dokumentalera egiten du. Ez da film aspergarria, baina tempo lasaia du, baserri mundukoa. Hemengo ekoizpen enpresa batzuei aurkeztu nien, haien iritzia ezagutzeko, bideragarria zen jakiteko. Eta proiektuak etorkizunik ez zuela esan zidaten. Baina ez da harritzekoa: ekoizpen enpresek beti erratzen dute. Gauza askori esan behar diete ezetz, dena ezin baitute ekoitzi. Baldintza horietan zaila da asmatzea. Zinema ekoizle izatea oso zaila da, inoiz ez dago jakiterik produktu ona non dagoen. Eta ekoizlearen lana ezinbestekoa da zineman, oso garrantzitsua. Horregatik dago zinema espainiarra dagoen moduan... Ekoizle on gutxi daude.

Euskarazko filma da Ander; haatik, zuk ez dakizu euskaraz. Zelan moldatu zara pelikula zuzentzeko?
Gidoia gaztelaniaz idatzi nuen, eta euskaraz izan behar zuten zatiak beste kolore batekin markatu nituen. Aktoreek gaztelaniaz irakurri zuten, eta hautaprobak gaztelaniaz egin genituen. Euskaraz izan behar zuen zatia itzuli genuen, Arratiako bizkaierara gainera. Ibar horretako neska batek, Arantza Etxebarriak egin zuen itzulpena eta nirekin egon zen filmaketan. Euskal hizkuntzaz arduratu zen bera, eta hizkuntza konbentzionala ez den beste hizkuntzaz arduratu nintzen ni. Nik hizkuntza ez ezagutzeak filmari on egin diola esango nuke, aktoreek dituzten beste ahalmen batzuei erreparatu bainien: transmititzen dituzten emozioei, tonuari... Testuak sor dezakeen morrontzatik urrun aritu naiz.

> Kritika: Gontzal Agote > MILK ETA OBAMA

• Milk eta Obama
• Berria, 2009-01-13 # Gontzal Agote

Bere ibilbide zinematografikoaren hasieran, homosexualitatea gaitzat -gai nagusitzat- zuten bi film egin zituen Gus Van Santek. Bad Night-ekin egin zuen debuta 1985ean, eta River Phoenix eta Keanu Reeves aurrez aurre jarri zituen, sei urte beranduago, My Own Private Idaho filmean. Orain, ia bi hamarkada geroago, berriro heldu dio gauari, baina Dylanek esaten zuen moduan, garaiak aldatzen ari dira. Ameriketako Estatu Batuetako historiako oso momentu garrantzitsu batean etorri da Milk, hemendik egun gutxira lehen presidente afroamerikarra izendatuko baitute. Eta testuinguru horretan ulertzen ahal da bere azken pelikula hau.

Izan ere, istorio militantea da. Gay komunitatea bere eskubideen alde nola borrokatu den kontatzen du filmak, Harvey Milk ekintzaile eta politikariaren bizipenen bitartez. Baina filma harago doa, murritzegia bailitzateke soilik gay mugimenduaren defentsa moduan ulertzea.

Eskubide zibilen aldeko borrokaren isla da Harvey Milk eta lagunen ahalegina, eta norbaitek horrela ulertuko ez balu, amaieran argi utzi nahi du Gus Van Santek, alter ego-aren off-eko ahotsaren bitartez: afroamerikarren, emakumezkoen, etorkinen, erretiratuen... azken finean, gutxiengoen aldeko aldarria. Barack Obamaren aroa hasi behar den honetan oso gogoan izan beharrekoa, AEBetan eta nonahi.

Alde horretatik, hainbat irakaspen uzten ditu gay komunitateak San Frantziskon, hasieran, eta herrialde osoan, ondoren, egindako borrokaldi luzeak. Filmak xehetasun handiz kontatuko digu prozesu osoa: kontzientzia hartzea, borroka moldeak, ekintza zuzena eta bide politikoaren arteko uztarketa, etsipena, garaipen txikiak... Beste pelikula militante askoren moduan, eskubide zibilen arloan oso pedagogikoa gertatzen ahal da Milk.

Afera da, pedagogia hori pantailara eramateko, zuzendariak biderik ohikoena hautatu duela, lekutan daude Gerry, Elephant eta Last Days-eko bide esperimentalak. Oso estatubatuarra den generoa da biopic-a, eta kasu honetan hagiografia moduko bat osatu du bere pertsonaia kutunaren inguruan.

Makularik gabeko gizona, konprometitua eta nekaezina, aldareetara igotzeko modukoa, kasik. Askotan ertzik gabekoa eta tematiegia gertatuko da Sean Pennek haragitzen duen Harvey Milk hori; maitakorregia eta samurregia, beharbada, zuzendariaren begirada. Azken hilabeteotan han eta hemen Obama santifikatuari eskaini zaionaren oso antzekoa.

> Berria: Zinema > ANDER, HOMOSEXUALITATEA JORRATZEN DUEN LEHENENGO EUSKARAZKO FILMA, BERLINALEN IZANGO DA

• Ander, homosexualitatea jorratzen duen lehenengo euskarazko filma, Berlinalen izango da
• Hainbat saritarako hautagaitza lortu du Berlineko jaialdian eta Zinegoakeko irekiera ekitaldian aurkeztuko dute, urtarrilaren 30ean.
• EITB, 2009-01-08

Ander, Roberto Castonek idatzi eta zuzendu duen filma, Berlineko 59. Zinemaldian, Berlinalen, parte hartzeko aukeratu dute. Hainbat sari jasotzeko hautagaia da.

Aurkezpena urtarrilaren 30ean izango da, Zinegoak 09ren (Bilboko gay-lesbo-trans Nazioarteko Zinemaldia) irekiera ekitaldian, Arriaga Antzokian.

Egun gutxi batzuk beranduago, Berlinera egingo du bidaia, bertako Berlinalen hainbat saritarako izendatu baitute, besteak beste, Publikoari, FIPRESCI deiturikoa (Nazioarteko Kritikarena) eta Zuzendari Berriari eskainitakoak.

Baserritar baten istorioa da Ander. Bere harridurarako, bere baserrian lanean hasten den Peruko etorkin batetaz maitemintzen da. Zeanurin grabatu zuten, 2008ko udan eta homosexualitatea jorratzen duen lehenengo euskarazko filma da.

Berdindu, Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza eta Gizarte Gaietako Saileko Lesbiana, Gay, Bisexual eta Transexualen arretarako zerbitzuak eskatuta egin zuten filma: 2007an hasi ziren gai honen inguruko euskarazko lehenengo film luzea egiteko proiektuarekin. Homosexualitatearen normalizaziorako aurrerapausu bezala ikusi zuten proiektua eta zinema bitarteko hartuta.

> Berria: Zinema > KALIFORNIAKO LEHEN POLITIKO HOMOSEXUALA HELDU DA ZINEMA-ARETOETARA

• Kaliforniako lehen politiko homosexuala heldu da zinema-aretoetara
• Sean Penn Harvey Bernard Milken azalean sartu da Gus Van Santek zuzenduriko film honetan.
• EITB, 2009-01-08

Egun batean Harveyk Wall Streeteko exekutibo postua utzi eta San Franciscora mugitzea erabakitzen du bere bikotearekin batera. Kaliforniako hiri horretan ekingo dio bere bide politikoari Borroka politikoarekin batera Diego Lunak interpretatzen duen gaztearekin abentura bat hasiko du. Aurkezten den enegarren hauteskundeetan duela gutxi birkalifikatutako 5 guneko zinegotzi aukeratzen dute. Orientazio sexualagatik pertsona bat lanetik kaleratzea eragozten duen ordenantza munizipal bat aurrera ateratzen saiatzen da. Irakasle homosexualen kaleratzearen alde egin nahi zen referenduma eragozteko babesa lortzen saiatzen da, badakielako borroka hori oso garrantzitsua dela gay mugimenduaren etorkizunerako.

Sean Pennek "Mi nombre es Harvey Milk" filmean eginiko lanarengatik dramazko aktore onenaren Urrezko Globoetarako izendapena jaso du.

Dustin Lance Black Mi nombre es Harvey Milk filmeko gidoilariak 90eko hamarkadan entzun zuen lehen aldiz Harvey Milken izena. Urte batzuk beranduago, dokumental onenaren Oscar Saria eskuratu zuen The Times of Harvey Milk filma ikusteko aukera izan zuen. Gauza guztien gainetik Harvey Milki entzundako esaldi batek markatu zuen gidoilaria: ''Tokiren batean, baliteke Des Moinesen edota San Antonion gay gazte batek egunkari bat ireki eta homosexual bat San Franciscoko zinegotzi aukeratu dutela irakurriko du. Esperantza, mundu hobe bat eta etorkizun hobe bat badela pentsatuko du.'' Gidoilaria identifikatuta sentitu zen politikariaren hitzekin: ''Negarren hasi nintzen ni deskribitzen zuen mutil hori nintzelako eta nigan esperantza sortu zuelako. Gay komunitatearentzat oso momentu zailak ziren HIESaren krisia zela eta. Orduan jakin nuen berriz ere zerbait egitea beharrezkoa zela ikusi nuen, Milken mezura itzuli beharra zegoela.''

Filma datorren urtarrilaren 9an estreinatuko da Espainian.

> Iritzia: Rikardo Arregi > ATEISMOA

• Ateismoa
• Deia, 2009-01-05 # Rikardo Arregi

Bartzelonako autobus batzuetan, Londreseko eta Erresuma Batuko beste hirietan bezala orain dela gutxi, ateismoaren aldeko iragarkiak jarriko dituzte, zenbait talde ateok ordainduta: "Ziur asko jainkorik ez da existitzen. Utzi kezkak alde batera eta goza ezazu bizitza".

Gustatuko litzaidake niri hemengo autobusetan horrelakorik ikustea, baina uste dut gure Basque Country moderno eta aurrerakoi hau ez dagoela oraindik prestaturik gauza horietarako: hemen oraindik sineskeriek martiriak ekoizten dituzte egunero; hemen elizak, tenpluak eta meskitak barra-barra eraikitzen dira; hemen bonbak jartzen dira traszendentzia baten izenean. Bartzelonako artzapezpiku katoliko erromako bat eta iman musulman bat berehala batu dira haien ipuinen defentsan, eta ez dira falta betiko ahots mengelak espiritualitate are mengelagoa aldarrikatzen.

Fededunak ez dira konturatzen zer nolako matraka ematen duten egunero; azken aste hauetan, eguberriak direla eta, matraka jasangaitza izan da. Normalean gehiengoa ez da konturatzen ematen duen matrakaz. Kexatzen dira ekainaren 28an marikez, lesbianez eta transexualez betetzen direlako kaleak, inoiz ez katoliko erromakoek kaleak, plazak eta mendiak betetzen dituztenean haien sinbolo eta oihuekin.

Tradizioa aipatzen dute horrelakoetan eta ahantzi ateismoa mendebaldean haien ipuinak baino zaharragoa dela. Haien sentsibilitate mindua aterako dute plazara eta ahantziko dute betiko moduan besteok jasan behar ditugun irain egunerokoak.

Haiek ere bizitza gozatzen dutela esango dute. Ez dut uste. Haien ideiek heriotza dute oinarri eta helburu. Bizitza apalagoa da, eta laburregia hain ergelki galtzeko.

> Berria: Elkartasuna > PRESOEN ESKUBIDEEN ALDARRIA KALERA ERAMAN DUTE MILAKA LAGUNEK BILBON

• Presoen eskubideen aldarria kalera eraman dute milaka lagunek Bilbon
• Abiatu eta ordubetera, manifestazioaren burua Zabalburun zegoela, Aita Donostian abiatu ezinik zeuden ehunka lagun. Euskal politika eta sindikalismoaren ordezkaritza zabala bildu da Bilbon
• Berria, 2009-01-04 # Mikel Carramiñana • Bilbo

Euskal Herritik kanpo egon arren, etxetik inoiz baino gertuago izan ziren atzo 764 euskal presoak. Guztien izenak eta argazkiak izan ziren Etxerat-ek Bilbon antolatutako martxan. Milaka eta milaka herritarrek egin zuten bat deialdiarekin, presoen eskubideak aldarrikatu eta haien senideak babesteko. Bost ilara luzetan banatuta abiatu zuten martxa senideek eta, aurrean, Jose Mari Sagardui Gatza presoaren aita zegoen, Europan urte gehien daraman presoarena. Etxerat-en ikurra, kriseilua, esku artean zeraman Santos Sagarduik.

Presoen senideak herritarren txalo artean igaro ziren manifestazioaren hasieratik bukaeraraino. Haiek zabaldu zuten martxa, eta pankartak haien atzetik egin zuen aurrera. Heriotza zigorrik ez, Biziarteko zigorrik ez, Euskal presoak Euskal Herrira leloa agertzen zuen pankartaren atzean, euskal politika eta sindikalismoaren ordezkaritza zabala ikus zitekeen.

LABetik Sonia Gonzalez, Txutxi Ariznabarreta eta Ainhoa Etxaide idazkari nagusia izan ziren manifestazioan, baita Rafa Diez idazkari nagusi ohia ere. Arantza Urkaregi, Tasio Erkizia, Nekane Erauskin, Iñaki Antiguedad, Jone Goirizelaia, Marine Pueyo eta Arnaldo Otegi izan ziren, besteak beste, ezker abertzaletik. Aralarrek ere ordezkaritza zabala izan zuen mobilizazioan, Iñaki Aldekoa, Oxel Erostarbe, Jon Abril eta Dani Maeztu.

Maeztuk, martxan eginiko adierazpenetan, sakabanaketaren politikak «giza eskubideak urratzen» dituela gogorarazi zuen, eta hura ezartzen dutenek presoen senitartekoei «inork merezi ez duen zigorra» ezartzen dietela salatu zuen.

Azkenaldiko jendetsuena
Bilbon azkenaldian egin den manifestazio nazionalik jendetsuena izan zen Etxerat-ek deituta atzo egindakoa. Autonomia kalea ia osorik bete zuten parte-hartzaileek, Aita Donostia plazatik Zabalbururaino behintzat bai. Presoen senideak Aita Donostiatik pasatu zirenean, 18:30 aldera, jendeak abiapuntuan jarraitzen zuen, martxa hasi ezinean.

Manifestazio isila iragarri bazuten ere, azkenean ohiko aldarriak izan ziren nagusi ibilbide osoan, «Euskal presoak etxera», «demokrazia Euskal Herriarentzat» eta «presoak kalera, amnistia osoa» oihukatu zuten behin eta berriro martxan parte hartu zutenek. Adar baten hotsa eta irrintziak entzun zitezkeen eta, aldiro, Hator hator Gabon kanta abestu zuten milaka ahotsek, presoen etxeratzea eskatzeko.

Bestelako elementuak ere ez ziren falta martxan, presoen aldeko itsasgarriak eta egutegiak, diru laguntzak biltzeko zorro zaratatsuak, ikurrinak eta arrano beltzaren banderak eta Ertzaintzaren helikopteroa zein furgonetak manifestazioaren buruan.

Autonomia eta Hurtado Ametzaga kaleak zeharkatu ondoren, Plaza Biribila zeharkatu eta udaletxera jo zuten manifestariek. Bertan egin zuten ekitaldi nagusia 19:30 inguruan. Milaka lagun, ordea, urrun zeuden oraindik ezer entzuteko.

> Berria: Elkartasuna > "ESPETXE POLITIKA KRUDELA" BUKATZEKO PRESIO SOZIALA ERATU NAHI DU ETXERAT-EK

• «Espetxe politika krudela» bukatzeko presio soziala eratu nahi du Etxerat-ek
• Larunbatean Bilbon egingo duten nazio manifestaziora joateko deia egin du presoen senideen elkarteak
• Berria, 2008-12-31 # Ekaitz Goienetxea • Bilbo

«Benetako presio soziala antolatu behar dugu, benetako olatua egin behar dugu, bi estatuek beren espetxe politika krudela amai dezaten». Jone Artolaren adierazpenak dira, atzo Bilbon emandako prentsaurrekoan egindakoak, Etxerat-en izenean, 60 lagun ingururen babesarekin atzean, hamazortzi taldetako ordezkarirekin tartean.

Manifestazio isila egingo dute Bilbon, euskal presoen eskubideen alde, zapatu honetan (Aita Donostia plaza, 17:30), eta ahalik eta jende gehien azaltzeko eskatu du presoen senideen elkarteak. «Bilgune indartsu bat egin behar dugu, aldarrikapen hau ozen entzun dadin beharrezkoa den leku guztietan».

Lau puntutan laburbildu ditu Etxerat-ek aldarrikapenak: gaixotasun larriak dituzten presoak «berehala» askatzea; bizi osorako espetxe zigorrak amaitzea; bakartzeak bukatzea; eta euskal presoak Euskal Herrira hurbiltzea.

Jone Artolaren esanetan, gizarteak badu «indarra» espetxeetako egungo egoera aldatzeko, eta «gustura» daudela adierazi du, jaso duten sostenguarekin. «Konpromisoak eskatu ditugu, eta gustura gaude euskal herriko eragile sozial eta sindikalek mahai gainean jarri ditugun oinarrizko aldarrikapenei emandako babesarekin».

3.000 atxikimendu
Guztira 2.947 atxikimendu bildu ditu. Hainbat talde eta norbanakorekin bildu da azken hilabeteotan Etxerat, «gizarteko ahalik eta eremu zabalenera iristeko». Gehiengo sindikalaren babesa lortu dute, esate baterako: EHNE, ESK, EILAS, ELA, LAB eta Hirurena. Ezker abertzalea eta Aralar ere batu zaizkie, eta baita beste hainbat gizarte eragile ere, Lokarri, Bilgune Feminista, Euskal Herriko Kristau Elkarte Herritarrak... Espetxeetan dituzten senideei eta beraiei buruzko esperientziak azaldu dizkiete Etxerat-ek haiei guztiei. «Bizipen, sufrimendu eta ezintasun hau nolabait aldaketarako indar bilakatu nahiak eraman gaitu horretara».

Errealitatea benetan gogorra dela dio Jone Artolak, eta hainbat adibide eman ditu: hogei urte espetxean dauden hainbati hamar urtez luzatu diete zigorra, bakartuak eta isolatuak «asko» dira, minbiziarekin presondegian jarraitzen dutenak ere badira, «ehunka» kilometrotara «ia-ia guztiak», bisitetarako eta gutunak jasotzeko «zailtasunak» dauzkate.

Bilboko kaleetan «milaka eta milaka» lagun batuko direla uste du Etxerat-ek; jasotako babesak hori pentsarazten die presoen senideei. «Badira une batzuk eguneroko lan hau guztia bildu eta bateraturik, indarturik erakusteko». Egun hori datorren larunbata dela adierazi du Etxerat-ek.

Aralar: «politika zekena»
Aralar alderdi politikoak ere bat egin du manifestazio deialdiarekin, eta presoen egoera salatu du. «Euskal Herriko gatazka politiko luzean presoena da alderdirik mingarrienetakoa, eta Espainiako Gobernu ezberdinek politika zekena darabilte gai honetan».

Bereziki kezkagarritzat jo du preso gaixoen eta hiru laurdenak beteta dituztenen egoera. Horiek askatzeko galdegin du. «Sakabanaketa politikak euskal presoen giza eskubideak urratzen ditu, alde batetik, baina haien senitartekoei ere inork merezi ez duen zigorra eransten die».

Eragileen atxikimenduak
EHNE, ESK, EILAS, ELA, LAB, Hiru, Ezker Abertzalea, Aralar, Askapena, Elkartzen, Emun, EHGAM (Bizkaia), Lokarri, GITE-IPES, Bilgune Feminista, Bai Euskal Herriari, Betagarri musika taldea, Ken 7 musika taldea, Komite Internazionalistak, Herria 2000 Eliza aldizkaria, Hernaniko Gazte Asanblada, Eraldatu, Euskal Herriak Bere Eskola (EHBE), Gazte Independentistak, Gazte Komunisten Kolektiboak (GKK), Ikasle Abertzaleak (IA), Ikasle Ekintza, Presoen Aldeko Taldeak, Sare Antifaxista, Oiartzun Irratia, Anai Artea, Indar Gorri, Txori Barrote, Lakaxita Gaztetxea, Kabia Kultur Elkartea, Askapena, Elkartasun Batzordeak Euskal Herriarekin, Euskal Herriko Kristau Elkarte Herritarrak, Errondabide Kultur Elkartea, Txarrantxa Taberna

> Berria: Homofobia > EHGAMEN ELKARRETARATZEA IZANGO DA BIHAR DONOSTIAN

• EHGAMen elkarretaratzea izango da bihar Donostian
• Oarsoaldeko Hitza, 2008-12-12

Eskualdeko EHGAMeko kideek bihar Donostian egingo den elkarretaratzean parte hartzeko deia egin dute. Frantziak NBEn homosexualitatea mundu mailan despenalizatzeko duen proposamenaren aurka Vatikanoak agertu duen jarreragatik egingo dute protesta MEDEAK, GEHITU eta EHGAM taldeek.

> Berria: Indarkeria > BIZKAIA: LAU ATXILOTU, USTEZKO INDARKERIA MATXISTA KASUENGATIK

• Lau atxilotu Bizkaian, ustezko indarkeria matxista kasuengatik
• Igandean 24, 28 eta 29 urteko lau gizonezko atxilotu zituen Ertzaintzak ustezko indarkeria matxista delituengatik. Tartean, Sopuertan atxilotutako gizonezkoak ihesari eman zion, eta Ertzaintzak harrapatu zuenean era bortitzean erantzun zuen agenteak kolpatuz.
• Gara, 2008-12-09

Lau gizonezko atxilotu zituen igandean Ertzaintzak Bilbon, Sopuertan eta Erandion ustezko genero indarkeria delituengatik. Lakuako Barne Sailak adierazi zuenez, Sopuertan 29 urteko gizonezkoa atxilotu zuten igande goizean, 11.00 aldera. Ustez bere bikotekideari eraso egiteagatik, eta beraien etxera joan ziren Ertzainak kolpatzen saiatzeagatik atxilotu zuten. Agenteak ustezko erasoa gertatu zen etxera iritsi zirenean, gizon bat ikusi zuten bertatik presaka alde egiten.

Ertzaintzak adierazi zuenaren arabera, harrapatu zutenean, era bortitzean erantzun zien eta agenteei muturrekoak ematen saiatu bazen ere, azkenean menperatu zuten. Ertzainek biktimarekin hitz egitean, eta bikotearen etxean zer gertatu zen jakin zutenean usteko erasotzailea atxilotu zuten indarkeria matxista delituagatik.

Bigarren atxiloketa gaueko hamaikak aldera egin zuen Ertzaintzak, kasu honetan Erandion. Lakuako Barne Sailaren arabera errepideetako agenteek Kukularrako zubiaren parean istripu bat izan zela ikusi zuten, bertan, gizon bat zegoen ibilgailuaren ondoan, eta emakume bat haur txiki batekin, barruan. 28 urteko gizonari gertatutakoaz galdegin ziotenean, alkoholaren eraginpean zegoela ohartu ziren eta errepideetako segurtasunaren kontrako ustezko delitua egotzita atxilotu zuten.

Ertzaintzak adierazi zuenez, emakumeak komisarian eman zien gertatutakoaren berri. Dirudienez, istripua izan aurretik gizonak bera eta semea kolpatu zituela eta ibilgailutik irtetea galarazi ziela salatu zuen. Gaineratu zuenez, Enekuri inguruko gasolindegi batean laguntza eskatu zuen leihotik, eta erasotzailea konturatzean, berriro jo zuen erasoan. Orduan, ustezko indarkeria matxista delitua egozten ziotela jakinarazi zion Ertzaintzak atxilotuari.

Kalean bertan
Hirugarren indarkeria kasua, igande goizaldeko ordu batak inguruan gertatu zen Bilboko Blas de Otero kalean. Ertzaintzak 28 urteko gizona atxilotu zuen bere bikote laguna erasotzeagatik. Erasotzaile horrek, gainera, zain zuen epaile zitazio bat, atxilotu eta kartzelatua izan zedin.

Bestetik, goizaldeko bostak aldean Ertzaintza Bilboko Federico Moyua enparantzara hurbildu zen bikote bat eztabaidan aritu zela-eta. Ertzaintzaren arabera, emakumeak ezker masailezurrean kolpe gogorra zuen. Lehen kolpeen ondoren, bikoteak tarraka eraman eta hainbat ostikada eman zizkiola salatu zuen emakumeak. Ustezko indarkeria matxista delituagatik atxilotu zuten 24 urteko gaztea.

> Iritzia: Bilgune Feminista > TXAPELA BURUAN GIZONA MUNDUAN

• Txapela buruan gizona munduan
• Gara, 2008-12-08 # Iosune Irigoien Garcia / Edurne Epelde Pagola · Euskal Herriko Bilgune Feministako kideak

Aspaldidanik emakume idazle nahiz abeslarien erreferentziak falta izan zaizkigu. Euskal kulturaz hitz egiten burua gizonezkoen irudiz betetzen zaigu eta halaxe gertatu izan da Euskal kultura mugitzen duten eskuek eta buruek zein sexu duten garbi uzten digu kartel honek. Txapelarekin identifikatu ezinean, txapelaren atzean eta kultur eremutik urrun sentiarazi gaitu.

Urteak aurrera joan ahala Durangoko Azokan gero eta liburu eta disko gehiagorekin egiten dugu topo. Zorionez disko eta liburu hauen egileak ez dira gizonezkoak bakarrik, pixkanaka kultur ekoizleen artean emakumezkoak ere beren tokia hartzen ari dira. Egun emakumeok irakurtzen ez dakigula eta gure garunak ez daudela kulturarako prestatuta baieztatzea astakeria handia litzateke. Baita euskal kulturaren hartzaileak gizonezkoak bakarrik direla esatea ere. Bistakoa da mendeetan emakumeok ukatu izan zaigun kultura bizi, gozatu eta sortzeko eskubidea gutxika berreskuratzen ari garela. Gainera, sistema patriarkala emakumezkoak kultur ekoizle ez izateko muga ugari jartzeaz arduratu bada ere, asko izan dira oztopo hauek gaindituz pentsalari, filosofo, idazle nahiz kulturzale izan diren emakumeak.

Egun, emakumeok gizonek adina irakurtzen dugula esan dezakegu eta gaitasuna izan arren, gure buruarengan nahiko sinesmen biltzen dugunean idaztera ere egiten dugu jauzi. Baina aspaldidanik emakume idazle nahiz abeslarien erreferentziak urriak izan ditugu. Euskal kulturaz hitz egitean burua gizonezkoen irudiz betetzen zaigu eta halaxe gertatu izan da urte luzeetan zehar ere; hedabideetan kulturaz hitz egiterakoan gizonezkoen lanak nagusitu direla behin eta berriz.

Hori horrela izatearen arrazoiak ez dira ezkutukoak. Patriarkatuak ongi moldatu du guztia emakumezkoen zapalkuntzak bere horretan iraun dezan. Gizonen eta emakumeen arteko botere harremanak dira sistemaren tresna nagusi, eta eredu androzentrikoen sorrerak emakumeak itzalean mantendu gaitu. Guk jasotako ereduak hortaz, gizonezkoenak izan dira oro har, eta eredurik ezak emakumezkoak ere gizonezkoen moldeekin bat egitera bultzatu gaitu. Horregatik diogu emakumeok ikusezintasun egoeran bizi garela, nahiz eta pixkanaka hori atzean uzteko borondatea eta indar nahiko agertzen ari garen egunerokoan. Sexu bereizkeriaren ondorioz, emakumeak ez du gizonak hainbat denbora, arte adierazpenak eta sormena lantzeko, ezta espazio propioa izan edo baliabide ekonomikoak izateko aukerarik ere. Historikoki, baita gaur egun ere, emakume ezberdinek egindako lanak, idazketak... itzalean geratu dira eta ez dute merezitako aitortza jaso.

Kultur eta literatur ekoizpenean emakumeok historian zehar jasan duen diskriminazioa gainditu nahi badugu bada zer eginik. Guztion borondatea beharrezkoa izango da hau lortzeko, eta egia esan aurten Durangoko Liburu eta Disko Azoka aurkezteko erabili den kartelak ez du asko laguntzen ibilbide honetan. Gerediagak, Euskal Herriko disko eta liburu azokarik garrantzitsuenaren antolatzaile izanik, zeregin horretan funtsezko ekarpena egin dezakeelakoan gaude. Horretarako Bilgune Feministak azken lau urteetan proposamenak luzatu izan dizkiogu Gerediagari. Aurtengo martxoan ere beraiekin bildu ginen eta beren jardueraren berri eman zigutenean, bertan ikuspegi feminista txertatzeko proposamena luzatu genien.

Baina berriro ere Azokaren inguruan ateratako kartelaren bidez emakumea txapelaren atzean ezkutatu dutela uste dugu. Gizonezko ikusezina omendu nahi izan dute aurtengoan, eta tira, ideia onargarria izan daiteke, baina guztiok gizon eta emakumeen arteko parekidetasuna lortzeko dugun erantzukizuna kontuan hartuta eta behin eta berriz emakume erreferentzi berrien beharrean gaudela badiogu, orduan, zergatik atera dute emakumeak bazter uzten gaituen irudi bat?

Uste dugu jendartean eztabaida piztu duen kartel hau ez dela kasualitatea, ez eta huskeria ere. Euskal kultura mugitzen duten eskuek eta buruek zein sexu duten garbi uzten digu guri kartel honek. Txapelarekin identifikatu ezinean, txapelaren atzean eta kultur eremutik urrun sentiarazi gaitu, nahiz eta kartel egilearen helburua hori ez izan.

Azken asteetan Durangoko Azokako kartelaren inguruan gauza asko entzun ditugu. Horren harira, Euskal Herriko Bilgune Feminista Gerediaga elkartearekin harremanetan jarri zen bere desadostasuna adierazi eta kartela kentzeko eskatuz, baina ezezkoa jaso genuen. Jarrera ezkor honekin Euskal Herri parekide bateranzko bidean Gerediagak aurrerapausoak eman beharrean atzerapausoa eman du emakumeok «ikusezintasun bikoitzera» kondenatuz.

Jendarteko beste eragile askok ere bere desadostasuna adierazi zuen, azkenean Gerediaga elkarteak emakumeoi ere erreferentzia egiten digun spota kaleratzea lortu arte. Baina, gure ustez, spot honek ez du emakumeen ikusezintasunarekin dugun arazoa konpontzen. Spot hori egoerari emandako erantzun azkar bat izan da, oinarrian dagoen arazoa konpondu gabe, alegia, emakumeok kultur ekoizpen eta kontsumoan dugun egoerari erreparatu gabe. Horregatik egun hauetan, eta urtero egiten dugun bezala, Durangoko Azokan emakumeon ikusgarritasunaren aldeko dinamika bultzatu nahi dugu.

Parekidetasuna oinarri duen Euskal Herria nahi dugu, emakumeen erreferentez josia eta sexuaren araberako oztoporik gabea. Musika eta literaturari dagokionez, emakumeok pairatzen dugun desberdintasun egoera gainditzeko eta gure parte-hartzea eragozten duten oztopoak gainditzeko garaia da. Egin dezagun ba ikusgarri begirada soilean ikusten ez den hori.

Amaitzeko, Bilgune Feministak emakume guztiak animatu nahi ditu, inoiz baino gehiago, kultur ekimen orotan parte hartzera eta egoera edota ekimen diskriminatzaileen aurrean egunero beren haserrea adieraztera.

> Komunikatua: EHGAM / Aldarte > TRANSEXUALITATEA DESIKIATRIZATZEAREN ALDEKO PLATAFORMA

• TRANSEXUALITATEA DESIKIATRIZATZEAREN ALDEKO PLATAFORMA
• EHGAM-DOK, 2008-12-02 # Jaime Mendia(EHGAM-BIZKAIA taldekoa) / Lala Mujika (ALDARTEko kidea)
  

1990eko maiatzaren 17an, Munduko Osasun Erakundeak (MOE) homosexualitatea atera zuen Nazioarteko Gaixotasunen eta beste Osasun- Arazoen Sailkapen Estatistikotik (CIE-9, oraingo CIE-10ren aurreko bertsioa). Erresuma Batuko gobernuak gauza bera egin zuen 1994an eta, ondoren, Errusiar Federazioko Osasun Ministerioak 1999an eta Txinako Psikiatria-Elkarteak 2001ean. Lehenago, APAk (Iparramerikako Psikiatria Elkartea) 1973an ebatzi zuen, aho batez, homosexualitatea ateratzea Buru-nahasteen Eskuliburu Diagnostikoaren bigarren edizioko (DSM-II, oraingo DSM-IV delakoaren aurreko bertsioetako bat) Desbideratze Sexualen ataletik.

Erabaki hauek, duda barik, aurrerapauso nabaria izan dira sexu-aniztasunaren aitortze-bidean, eta baita gay-lesbianen aitortze sozialarenean ere. Izan ere, inoiz zalantzan jarri beharko ez ziratekeen duintasun eta zilegitasun gizatiarrak lortu dituzte gay-lesbianek, buru-nahasteen tratatuetatik ateratze horien bidez.

Baina, askatasunaren eremuan eginiko aurrerapen hori beste zerbaitek mantsotzen du: transexualitateak buru-gaixotasunen zerrendotan dirau. CIE-10ean, adibidez, transexualtasuna nortasun sexualen nahasteen artean agertzen da F 64.0 goiburukoan eta, era berean, DSM-IVan ere agertzen da F 64.X kodearekin.

2012 urtean APA-k DSM-IV berrikusiko du, hori dela-eta nazioartean batzuk hasi dira eskatzen Genero Nortasun Nahasteak (GNN) DSM-IV zerrendatik atera ditzatela berrikuste horretan. Batzu horiek esten dute, lehenago homosexualitatearekin gertatu bezala, transexualitate eta transgenenerismoaren inguruan dauden ezjakintasuna, estigma eta aurreritzia direla buru-gaixotasunen zerrendan mantentzeko arrazoi bakarrak. Zientifikoki gaur ez dago esaterik transgenerismoa eta transexualitatea buru nahaste direla, lehenago homosexualitate eta lesbianismoarekin gertatzen zen modu berean.

GNN-ak buru-nahasteen zerrendatik behin-betiko ateratzeko plataforma bat sortzea da idazki hau sinatzen dugunon nahia. Hots, lehen aipaturiko berrikustean eskaera egitea. Jakin badakigu ateratze honek GNN-ak beste hainbat buru-gaixotasunen zerrendatatik (CIES , adibidez) ere ateratzea ekarriko duela. Hala gertatu zen homosexualitatearen kasuan.

Plataforma gune zabal eta anitza izatea da gura duguna, ateratze hori nahi duten lagunak biltzen dituena. Plataforma pertsonek osatua izatea pentsatu dugu, eta ez elkarte edo erakundeek, uste dugulako pertsonaren oinarrizko eskubidea dela buru-gaixotzat hartua ez izatea, izan nahi duena izateagatik eta, baita ere, pertsonok, eta ez elkarteek, konprometitzen garen neurrian, eskubide horren exijentziak indar hadiagoa izango duela pentsatzen dugulako.

Plataforma bultzatzen dugunok bertan parte hartzera gonbidatzen zaituztegu eta funtzionamenduaz, lan-ildoez, partehartzaileer arteko koordinazioaz eta abarrez arituko garen bilera batera etortzeko deia egiten dizuegu.

Plataforma bultzatzen dugunok funtzionamenduaren alderdi batzuk jorratu ditugu, irekiak direnak eta abiapuntutzat erabili daitezeenak, nola funtzionatu nahi dugun pentsatzen hasteko. Ondoko hauek dira:

o Uste dugu Plataformaren lehetasuneko lana izan beharko zela transexualitatea, berez, gaixotasuna ez delako ideiaz gizartearen haibat sektore kontzientziatu eta sentsibilizatzea.
o Hiru ardatz izango lituzkeen oinarrizko lan-funtzionamendua proposatuko da eztabaidatzeko:

1. Kalea, politika eta komunikabideak.
2. Hezkuntza-unibertsitateak-kultura.
3. Buru-osunaren sektorea (psikiatrak, psikologoak, antropologoak, soziologoak...)

2008ko abenduaren 11rako proposatzen dizuegu bilera.

> Berria: Abenduak 1 > XINGOLA GORRIAK, EZ AHAZTEKO

• Xingola gorriak, ez ahazteko
• Hiesaren aurkako egunean zenbait jarduera egin dituzte
• Irutxuloko Hitza, 2008-12-02

Eguraldiak ez zuen batere lagundu, eta hori dela-eta, Bulebarreko arkupeetan jarri behar izan zituzten beren mahaiak Ehgam eta Acasgi elkarteetako kideek. Eguerdian informazioa banatzen aritu ziren. Informazioaz gain, kondoiak eman zizkieten mahaira hurbildu zirenei. Eta nola ez, hiesaren aurkako egunaren ikurra, xingola gorria ere, banatu zuten. Eguraldi txarra egin bazuen ere, material asko eman zuten elkarteok. Gehituk Bretxan jarri zuen karpa eta clown-ikuskizun baten bidez hiesaz ohartarazi zituen inguru horretan zebiltzan herritarrak. Arratsaldean elkarretaratzea egin zuten Egian, Teresa de Calkuta plazan.

Joan den astean hiesaren aurka atzo egin beharreko jardueren berri ematean Gehitu, Ehgam eta Acasgi elkarteetako kideek dei egin zieten erakundeei, krisiak krisi, osasun arloari bideratu beharreko dirua ez gutxitzeko. Hain zuzen ere, ildo horretatik jo zuen atzo Rafaela Romero Batzar Nagusietako presideneteak. Ikerketa lanekin eta prebentzioan eragiten duten hezkuntza programekin jarraitu behar dela nabarmendu du Romerok. GIBa -Giza Immunoeskasiaren Birusa- 700 gipuzkoarrek dutela azpimarratu du Batzar Nagusietako presidenteak eta «katastrofe hori» gelditu behar dela erantsi du.

Prebentzioa izan da aurtengo abenduaren 1aren aurreko egunetan gehien entzun den hitza. GIB birusak kutsatutakoez gain, sifili edo gonokozia kasuek gora egin izana oso kezkagarritzat jo dute, gaixotasun horiek azken finean hiesa bera ezkutatzen dutelako. Hain zuzen ere, prebentzioan eragiteko, otsailetik aurrera GIBaren froga botiketan doanegin ahal izango dela iragarri dute. Gipuzkoako sei botiketan egin ahal izango da, hain justu.

• David Brun · Acasgi elkarteko kidea
• «Ez dago erlaxatzerik; hiesak hor darrai»

Gehitu, Ehgam, Acasgi... Hainbat elkartetako kideak aritu ziren atzo Hiesaren inguruko informazioa, xingola gorriak eta preserbatiboak banatzen atzo. Acasgi Hiesaren Aurkako Gipuzkoako Herritar Taldea da, eta Groseko David Brun talde horretako kide da.


Hiesaren kontrako eguna kontzientziazio eguna al da?
Ez. Egun bakar batean ez dago kontzientziatzerik. Hemen gaudela esan nahi diogu jendeari, hiesa denborarekin aldatzen doan pandemia dela; egia da botikak agertu direla, baina era berean gaixotasunak botikei iskin egiten die denboraren podeioz

Hiesa duten herritarren kopuruari buruz kezkatzeko moduko datuak eman dituzue elkarteek.
Mundu guztiak du informazioa, baina gero... Hiesak ez du eragina bakarrik garapen bidean dauden herrialdeetan.


Zer aholku emango zenieke herritarrei?
Ez dezatela pentsa bereziak direla eta gaixotasuna ezin dela haiengana iritsi. 25 urte dira hiesa agertu zela eta denboraren poderioz, batez ere hedabideetan etengabe ez dagoelako hainbatek ez dio beldurrik; hala ere, arriskuak bere horretan darrai. Ez dago erlaxatzerik.

> Berria: Abenduak 1 > HIESAREN AURREAN "ERNE" EGOTEKO ESKATU DUTE HIESAREN AURKAKO TALDEEK

• Hiesaren aurrean «erne» egoteko eskatu dute hiesaren aurkako taldeek
• GIB birusa garatzea errazten duten gaixotasunak bikoiztu egin dira azken bost urteetan
• Berria, 2008-11-28

Gipuzkoan hiesak 700 pertsona ingururi eragiten die, eta heldu diren urteetan kopuru hori gehitu egingo dela ohartarazi dute hiesaren aurka lanean dabiltzan erakundeek. Hori dela eta, «erne» egoteko eskatu dute.

Sexu harremanen bitartez kutsatzen diren hainbat gaixotasun -sifilia, gonokozia eta klamidiasia, besteak beste- gehitu egin direla ohartarazi du Mikel Martinek, EHGAM Euskal Herriko Gay-les Askapenerako Mugimenduko ordezkariak, Donostian atzo egindako agerraldian. Gonokoziari dagokionez, esaterako, azken hiru urteetan bikoiztu egin dira gaixotasun horren kasuak, 2003an bost pertsonak edukitzetik iaz hamar pertsonak edukitzera pasatu zen.

GIBaren inguruan egiten diren diagnostikoen %30 berandu egiten direla nabarmendu du Asier Lekuonak, Acasgi Hiesaren Kontrako Gipuzkoako Elkarte Hiritarreko kideak. Datozen urteetan kasu gehiago azalduko direla adierazi du.

Gehitu Euskal Herriko Gay, Lesbiana, Transexual eta Bisexualen Elkarteko kide Sergio Iñigezek, administrazio publikoei eskatu die ez dezatela erabil krisi ekonomikoa hiesaren aurka lan egiteko zuzendua dagoen inbertsioa gutxitzeko.

Astelehenean, Hiesaren Aurkako Nazioarteko Eguna dela eta, herritarrak elkarretaratzera deitu ditu Arritxu Marañon Donostiako Udaleko zinegotziak. Elkarretaratzea Teresa de Calcuta plazan egingo dute, 19:30ean.

> Berria: Azaroak 25 > ERASOEI AURRE EGITEKO INDARRA AGERTU DUTE BERRIZ EMAKUMEEK

• Erasoei aurre egiteko indarra agertu dute berriz emakumeek
• Emakumearen aurkako indarkeria jendarte osoaren arazoa izanik, milaka herritar kalera atera ziren errealitate hori ikusarazi eta hori aldatzeko borondatea erakusteko. Orain arte instituzioei egindako eskaerek emaitza eskasa izan dutela eta horien utzikeria nabarmena izan dela ikusirik, errealitatea aldatzea gizarteari dagokiola adierazi zuten. Halako erasoei aurre egiteko autodefentsa ere aldarrikatu zuten.
• Gara, 2008-11-26 # Jasone Mitxeltorena

Emakumearekiko indarkeriaren aurkako eguna izanik, milaka herritar kalera atera ziren atzo errealitate horri amaiera emateko borondatea erakusteko. Mugimendu feministako kideek behin eta berriz nabarmendu dutenez, jendarte osoari dagokion arazoa da, eta atzokoan agerian geratu zen gai horren gainean sentsibilizazioa handia dagoela. Hala da, batez ere, indarkeriaren ondoriorik larrienetan, heriotza kasuetan. Aurten eragindako hildakoak gogoan izan zituzten beste behin; Iruñean eta Lizarran, desagertutako Maria Puy Perez bereziki oroitu zuten. Hala ere, azken asteotako kanpainari segituz, erasoak ez direla indarkeria fisikora mugatzen eta etxetik kanpo, kalean eta lanean ere gertatzen direla azpimarratu zuten atzo hainbat eragilek eta mugimendu feministak, oro har. Horren harira Bilgune Feministak salatu zuenez, «ekimen batzuek emakumea biktima soiltzat tratatzen jarraitzen dute, indarkeria gai isolatutzat hartzen da eta jarrera salbatzaile eta paternalista batetik abiatzen dira».

Etxetik kanpo ere gertatzen da
Instituzioen jarduera ere aipatu zen mobilizazioetan: borondatea erakutsi arren praktikan ezer gutxi egiten dutela salatu zuten; baita ere arazoari eskainitako aurrekontuak eta politikak eskasak direla, eta horren ondorioz, emakumeen aurkako erasoek bere horretan segitzen dutela. Hala, atzoko mezu nagusia jendarteari eta bereziki emakumeei begira zabaldu zen: «Hitzetatik ekintzetara pasatzeko garaia da», eta «eraso guztiei erantzu-na emateko» deia egin zuten. Bilgune Feministak «autodefentsa» aldarrikatu zuen, eta Iru- ñean Indarkeriaren Aurkako Plataformak emakumeok «elkartu eta antolatzeko» beharra plazaratu zuten.

Mugimendu feministaz gainera, gazte eragileek ere euren konpromisoa erakutsi zuten: Euskal Herriko Gazteriaren Kontseiluak kezka agertu zuen gazte belaunaldien artean ere, «hitzezko parekidetasunean hezi garenon artean», atzera balore matxistak agertzen direla-eta. Erasorako joera bizirik dela ohartarazi zuen, eta gaineratu indarkeriak lotura zuzena duela lan munduan, hezkuntza sistemetan eta aisialdian azaltzen den bazterkeriarekin.

Ikasle Abertzaleak iritzia berekoak dira, eta eurek hurbiletik ezagutzen duten arloari begira, ikastetxeetako arduradunei leporatu zieten gai horretan heziketarik ez ematea eta «egunero gertatzen diren era guztietako erasoen aurrean ez ikusiarena egitea». Errealitate hori salatu zuten atzo ikasketa zentroen aurrean -besteak beste, Amurrion (90 lagun), Iruñean (NUPen) eta Eibarren-. Hezkuntza gizartearen eraikuntzan berebizikoa izanik, horretan lan egiteko beharra nabarmendu zuen ikasle talde honek.

Baionatik, LAB sindikatuak lantegien aurrean esku-orriak banatu zituela jakinarazi zuen, lan munduan emakumeak gutxietsiak direla, eta ondorioz, sexu jazarpena ohikoa dela salatuz. Emakumeentzat hori salatzea zaila izanik, langileen ordezkariei deia egin zien LABek enpresak sexu-jazarpenari amaiera ematera behartzeko. Batasunak «gizartearen izurritetzat» jo zuen arazoa eta «ekintzak hitzen pare jartzera deitu zuen».

Herriz herri
Euskal Herri osoan herriz herri egin ziren mobilizazioak: Bilgune Feministak jakinarazi zuen eurak izandako lekuei dagokienez, orotara 4.500 bat herritar bildu zirela: Bilbon 1.000 bildu ziren, Donostian 300, Gasteizen 900 eta Iruñean 1.500. Udalek deituta, Ikaztegietan (20) eta Oiartzunen ere elkarretaratzeak egin zituzten. Bestalde, Iruran (60), Garesen (70) Leioan (30) eta Urduñan (32) ere bildu ziren.

> Berria: Azaroak 25 > KALERA ERAMAN DUTE GENERO INDARKERIAREAN AURKAKO OIHUA

• Kalera eraman dute genero indarkeriaren aurkako oihua
• Baionan gutun bat eman diote Jean Grenet auzapez eta Frantziako diputatuari, genero indarkeriaren kontrako lege markoa eskatuz. Genero indarkeriagatik aurten Euskal Herrian hil diren bost emakumeak gogoratu dituzte
• Berria, 2008-11-26 # Garikoitz Goikoetxea (Bilbo), Aitor Renteria (Baiona ) eta Ainara Arratibel (Donostia)

Genero indarkeriaren kontrako aldarriak hartu ditu Euskal Herriko kaleak. Erakundeetako ordezkari nahiz herritarrek genero indarkeria salatu eta hari aurre egiteko konpromisoa berretsi dute, Emakumeen Aurkako Indarkeriaren Kontrako Nazioarteko Egunaren karietara antolatutako ekitaldietan. Bide horretan gizarte osoaren inplikazioa eskatu dute, baina batik bat gizonena. Protestetan aurten genero indarkeriagatik Euskal Herrian hil dituzten bost emakumeak izan dituzte gogoan.


Hotzari, euriari eta kazkabarrari aurre eginez, 2.500 herritar rekbaino gehiagok egin zuten atzo iluntzean Bilboko kaleetan manifestazioa. Indarkeriaren aurkako eta emakumeen aldeko oihuak eginez egin zuten ibilbidea. Agintariei eskatu zieten hauteskunde kanpainetako «promesak» alde batera utzi eta «ekintzak» aurrera eramateko, uste baitute talde feministak «trukerako txanpon gisa» erabiltzen dituztela. Hedabide eta epaileei ere indarkeria mota horren aurka lan egin dezaten eskatu zieten.


Emakumeak jasaten ari diren egoera «errotik deuseztatzeko» neurriak eskatu zituzten talde feministek. Haien esanetan, emakumeen aurkako erasoak ez dira amaituko «eredu patriarkala» amaitzen ez den artean. Bitartean, erasoak jasaten dituzten emakumeei horiek salatzeko deia egin zieten.


Eguberriko etxetxoen argi eta oparotasun promesen ondoan egin zuten protesta Baionan. Dozenaka pertsona bildu ziren Gizonen bortizkeriak aski zioen pankartaren gibelean. Emazteek pairatzen duten bortizkeria gehienetan etxeko isiltasunean gertatzen dela salatu zuten, eta jakinaren gainean dagoen jendea ez dela ausartzen hori salatzera anitzetan.


Elkarretaratuek gutuna eraman zioten Jean Grenet Baionako auzapez eta Frantziako diputatuari, genero bortizkeriaren aurkako lege markoa eskatuz. Europan 14 eta 44 urte bitarteko emazteen heriotzen lehen arrazoia genero indarkeria dela gogoratu ondoren, Frantziako diputatu gisa duen erantzukizuna gogoratuz, lege markoaren alde bozka dezala eskatu zioten.


Euskal Herrian ere bortizkeria pairatzen duten emazteek egituren beharra daukatela esan zioten Greneti, harrera, sostengua eta bide laguntza emateko.Auzapez gisa, egitura horiek plantan ezartzeko urratsak egin ditzan eskatu zioten.


Gasteizen, Iruñean eta Donostian ere manifestazioa egin zuten. 900, 1.500 eta 300 lagun bildu ziren, hurrenez hurren. Ez ziren horiek izan, ordea, egunean izandako mobilizazio bakarrak. Durangon (Bizkaia), Algortan (Bizkaia), Errenterian (Gipuzkoa), Tolosan (Gipuzkoa) eta Altsasun ere (Nafarroa), besteak beste, protestak izan ziren talde feministek deituta. Horietan ere herritar dezente bildu zen.


Bilgune Feministak ontzat jo zuen atzoko eguna. «Jendarteak emakumeon kontrako indarkeria amaitu behar dela adierazi du ozenki. Gure ideiekin bat egin, eta sistema patriarkala iraultzen beste pauso txiki bat eman da». Dena den, atzoko egunari lotuta antolatuko hainbat ekimen kritikatu zituen. «Indarkeriaren gaia era isolatuan lantzen dute, edo jarrera salbatzaile eta paternalista batetik abiatzen dira, argi utziz helburua ez dela emakumeok sufritzen dugun zapalkuntza bukatzea». Horren adibidetzat Emakundek bultzatutako Gizonduz edota Eudelek (Euskal Udalen Elkartea) ateratako puntu moredun kartelak jarri zituzten.


Erakundeek antolatuta ere hainbat bilkura egin ziren Euskal Herriko herri eta hiriburuetan. Hiriburuen kasuan, gainera, udalek adierazpenak onartu eta irakurri zituzten, genero indarkeria salatzeko.


Sindikatuak ere kalean izan ziren atzo. Hala, ELA, ESK eta EILAS sindikatuek elkarretaratzea egin zuten Bizkaiko Foru Aldundiaren aurrean. Bertan, genero indarkeria amaitzeko duten konpromisoa berretsi zuten, eta deia egin zieten herritarrei eta erakundeei indarkeria mota hori onartzen duten gizarte ereduak aldatzeko.


Etxe askotako leiho nahiz balkoietan ikusi ahal izan ziren, gainera, Eudelek banatutako kartelak. Emakumeenganako indarkeria ez irakur zitekeen kartel horietan. Euskal Herriko Ostalarien Federakundeak, bestalde, berdintasunaren aldeko eta genero indarkeriaren kontrako kanpaina jarri zuen abian.

> Komunikatua: CESIDA > GIBAREKIN ETA HIESAREKIN BIZI DIREN PERTSONEN GIZA ESKUBIDEEN ERRESPETUAREN ALDE

• HIESAREN NAZIOARTEKO EGUNA MANIFESTUA
• GIBarekin ETA HIESarekin BIZI DIREN PERTSONEN GIZA ESKUBIDEEN ERRESPETUAREN ALDE, DISKRIMAZIOAREN ETA ESTIGMATIZATZEAREN AURKA
• CESIDA, 2008-12-01 # GIB/HIESaren ESTATU KOORDINAKUNDEA

Aurten GIBaren eta HIESaren inguruko mobilizazio globalaren 20. urteurrena ospatzen da. 1988tik, abenduaren lehen egunean mundu mailan agertzen gara eta gure indarrak batzen ditugu GIBaren inguruko arazoak ikus arazteko asmoz. CESIDAko kide garen 70 elkarteek argi utzi nahi dugu, beste urte batez, beste behin, GIBaren arazoak guztioi modu berean eragiten gaituela, gure orientazio sexuala, gizarte baldintzak, etnia edo bizitza estiloa kontuan hartu gabe.

Hala ere, populazioaren sektore batzuk dituzten baldintzek GIBaren aurrean zaurgarriagoak diren testuinguru batera daramatza. Emakumeak, etorkinak, beste gizon batzuekin sexu harremanak dituzten gizonak, transexualak eta askatasun kendu dieten pertsonek arreta berezia behar duten egoerei aurre egin behar diete.

Arlo horretan bertan, gazteriak heziketa afektibo sexualean gabezia dituen eszenatoki bati aurre egin behar diote, horregatik eskatzen dugu Legea zentzu horretan betetzea, premiazko gizarte beharrizan bat delako.

Azken hamarkadan HIESa duten kasuetan eta diagnosi berrietan pixkanakako beherakada izan badugu ere, ehuneko handi baten berantiarrak izaten jarraitzen dute, eta babesik gabeko harreman heterosexualek estatuko diagnosi berrien ia %50ekoa da. Transmititu daitezkeen beste infekzio batzuek gora egin dute eta beste gizon batzuekin sexu harremanak dituzte gizonen kasua eta etorkinen komunitatea oso kaltetua dauden sektoreak izaten jarraitzen dute.

Gaur gure ahotsak eta gure presentzia batzen ditugu gure estatuan osasun arreta eta prebentzioaren ekitatearen printzipioaren inguruan; aho bete hortz ikusten baitugu pertsonak ezberdin tratatzen dituztela bizi diren Erkidegoaren arabera, eta baita GIBaren inguruan lan egiten duten taldeek ere beraien medioak murriztuta eta prestazioak gutxituta ikusten dituztela, egoera horien aurrean hitz egiteko espaziorik aurkitu gabe.

Gaur hemen gaude premiazkoa delako gure gizarteko emakumeen beharrizanei erantzungo dieten ekintza ezberdinak aurrera eramatea , GIBak modu zehatzean eragiten baitie eta beraien egoera kontuan hartzea ezinbestekoa delako genero ikuspegitik diseinatuko diren estrategiak garatzeko. Gogoan izan behar dugu emakumeak zaurgarriagoak direla GIBaren inguruan, gizarte patriarkal bat inposatzearen testuinguruan bere gorputzean eta osasunean eragina duten erabakiengan historikoki izan duten kontrol ezaren ondorio bezala.

Gaur askatasuna kendu dieten pertsonen bazterketa-egoera azpimarratu nahiko genuke, beraien egoera zehatzak alternatiba berrien aurrean desabantailan egotea baitakar, batzuetan errealitatearekin kontzientziatuta ez dagoen sistema baten menpean egotera eramaten dituztenak. Organismo publikoen koordinazioa ezinbestekoa da eta hala eskatzen dugu.

Gaur GIBa duten pertsonek jasan behar duten estigmatizazio eta diskriminazioarekin bukatzeko beharrizana argi utzi nahi dugu, beraien bizitzak GIBaren inguruan birplanteatzen dituzten pertsonen kasua, indiferentziak eta mesprezuak eragindako tratu txarren biktima ez izateko. Diskriminazioa abusu eta injustizia ekintza bat da aukera berdintasunaren eskubidea urratzen duena, GIBa duten pertsonena eta pertsona horienganakoa, eta horrelako jarrerak ezin dira gizarte demokrata baten Onartu. Beraien beldur propioen biktima, alternatiba ikusgaitzak bihurtzea da, beraien osasun egoeran modu ezkorrean eta nabarmenean eragiten duena. Espazio komun honetatik gure mezua populazio guztiari helarazi nahi diogu, inoiz baino gehiago, GIBa edo HIESa duten pertsonak gizartean parte hartze osoa dutela ikusi egin behar dela ulertzen baitugu, gaur egungo errealitatea aldatzeko ezinbestekoak baitira.

GIBaren inguruan lan egiten dugun entitateek egoera hori aldatzen saiatzen gara, pertsonei beraien gizarteratzea ahalbidetzeko baliabide eta tresnak eskaintzen dizkieten ekintza zehatzak burutuz, arlo legalean ere babesa ematen zaie, medioak, ezagutzak eta aholkuak emanez. Modu berean, beraien egoerei aurre egiteko pertsonak enpoderatzen saiatzen gara, baina beharrezkoa da erantzun sendo eta global bat, orokorrean populazioaren mitoak eraistera zuzendutakoa, eta erantzun hori Administrazio Publikotik etorri behar da.

Instituzio publikoen laguntza eskatzen dugu, estatu mailakoan zein erkidego mailakoak ere, gure lan eta esfortzuan modu egokian eragingo duen koordinazio eraginkorragoa beharrezkoa ikusten dugu. Horregatik beharrezkoa da botere publikoek ez ahaztea, osasun arreta eta aurrerapen zientifikoen arloan egin diren aurrerapenak eta joan den denbora igarota ere, oraindik egiteko asko geratzen dela.

Gaur helburu komun batzuen alde lan egiteko deialdia luzatzen dugu, Giza Eskubideen markoan emango den berdintasunezko gizartea garatzeko beharrezkoak diren baldintzak ekarriko dituzten helburuak, GIBarekin eta HIESarekin bizi diren pertsonen lan eta bizi baldintza duinak bermatuko dituzten helburuak. Baina horrek ez du zentzurik eskemak aldatzen ez badira eta estereotipoak suntsitzen ez badira, GIBaren aurrean ezberdintasuna jarrerak markatzen duela uste baitugu.

> Berria: Irratia > ERRENTERIA: ZINTZILIK IRRATIAK PROGRAMAZIO BERRIAREN AURKEZPENA EGINGO DU GAUR, GAMON ZUMARDIAN

• Zintzilik Irratiak programazio berriaren aurkezpena egingo du gaur, Gamon Zumardian
• 12:00etan hasiko da ekitaldia, eta kaletik bertatik zuzeneko irratsaioak egingo dituztela jakinarazi dute
• Oarsoaldeko Hitza, 2008-11-22 # Jon Gonzalo

Orain dela urte eta erdi, antolakuntza arazoak zirela medio, zuzeneko emisioak etetea erabaki zuen Zintzilik Irratiak. Arazo guztiak konpondu ondoren, ordea, berriro itzultzea erabaki dute.

Hain zuzen ere, gaur izango da programazio berriaren aurkezpena, Gamon Zumardian. 12:00etatan hasiko da ekitaldia, eta irratsaioak bertatik egiteko asmoa dute Zintzilik Irratikoek. Irratsaioak irauten duen bitartean, irratiko kideak Errenteria-Oreretako auzoetan barrena ibiliko dira herritarren iritziak jasotzen.

Aurkezpenaren ondoren, babarrun-jatea egingo dute Txintxarri Elkartean.

• Programazioa
• Emisioaren hasiera. Azaroaren 24ean hasiko dira (FM 100ean eta www.zintzilik.net helbidean).
• Irratsaio kopurua. Ekoizpen propioko 18 saio eskainiko ditu Zintzilik Irratiak.
• Irratsaio beteranoak. Irratsaio batzuk urte asko daramate Zintzilik Irratian, eta denboraldi berriarekin indartsu itzuliko dira: Milaka Luma gay, lesbiana eta transexualen aldeko saioa; Escrache ekintzen eta salaketen berri ematen duena; Desfase Lunar amalurraren aldekoa; El vuelo del cisne negro literatura saioa; Onirismos Subjetivos ziberespaziori buruzko berriak lantzen dituena; Licor Cafe Galiziaren ingurukoa; Mente Radioactiva, Inframundo eta Pasa La Vida musika saioak.
• Irratsaio berriak. Saio berriak ilusio handiarekin hasiko dira Zintzilik Irratian: Matxura Buruan eta Ibili Munduan umoretsua; Alargun Beltzaren Besarkada gai interesgarriak jorratuko dituena eta Whore House eta Jauja musikalak.
• Albistegiak. Erretegia albistegiaak bi orduko iraupena izango du, 20:00etatik aurrera, astelehenetik ostiralera: Errenteria-Oreretako eta eskualdeko berriak, herriko eragile eta mugimendu ezberdinetako lagunekin elkarrizketak, kolaboratzaileen ahotsak eta Euskal Herriko eta Espainiako irrati libreen audioek osatuko dute saioa.
• Arrosa Sarea. Zintzilik Irratiko programazioa Arrosa Sareko bost irratsaiorekin osatuko dute: Aittitta Raduga Lekeitioko Arrakala Irratikoa; Eibarko Matraiako Irratiaren Gora Euzkadi Chistulari saio umoretsua; Gaztesarearen Irauli Uhinak gazteon berri eta borrokekin; Iruñako Eguzki Irratiaren Kateak Apurtu saio antierrepresiboa; Gasteizko Hala Bediren A deslambrar saio internazionalista eta BilbokoTas Tas Irratiko Ondarren Lapikoa.

> Iritzia: Josu Torre > IKUSEZINA

• Ikusezina
• Deia, 2008-11-20 # Josu Torre

Barandiaran jaunarekin afaltzeko izan nuen lehen eta aukera bakarrean 84 urteko gizon kementsu baten aurrean nengoela jakin nuen, aspaldi ordea, Galeria del Libro dendan sari bat hartu ondoren gurekin elkartu zen bertan gau luze eta aberasgarri batetan. Espeleologo bizkaitar batzuk nola halako haitzulo bat kausitu omen zutela Karrantza aldean aipatu zioten ataundar jakintsuari. Ezaugarri ba-tzuz erantzuna entzun ondoren, honako hau esan zien satorren munduan jarduten zuten gazteei: "Ea halako baten zuekin lurperatzen naizen bertatik bertara ikuskatzeko". Ez dakit promes edo hitza bete zuenetz baino asmoak berak zerbait adierazten du.

Nere buruari galdezka ari naz zertara ote datorren duela 36 urteko kontua edo jadanik duela 17 urte betiko joan zitzaigun apaiz eta antropologo maitagarria. Aipatu gauaz geroztik ez naiz behin ere aurrez aurre izan Joxemielekin baina bai ordea milaka aldiz bere irudia ikusi hedabide orotan. Eta hura, ez besterik, etorri zait gogora aurtengo Durangoko LD Azoka iragartzen duen afixa ikusi dudanean. Badira txapel janzkera moeta oso bereziak, Iparragirre, Sabino Arana edo edozein reketerena baina aipatu hori, ia zalantza gabe, Barandiaran zenarena da. Gerora, gaur berton, liburu baten ikuskatu dut baieztatzeko eta horrela deritzat. Ezohiko edo arraro xamar iruditzen zaizkio halako en-tzungailuak esekita, baina txapelaren azpi eta betaurrekoen atzeko ikusezina -hala behar 1991.ean hil zelako- Joxemiel Barandiaran da. Fijatu zaitezte!, bera da! Edo beste edonor, erabat gaurkotua. Pentsa! Landakon izango diran milaka eta milaka diska eta liburu eta Ikusezina mp3 batekin konforma daitekela dirudi edo pendrive batetik haratago skydrive batekin. Karteleko ikusezina oso modernoa da eta genero jakinik ere ez zaio nabaritzen.